Δευτέρα 16 Νοεμβρίου 2026

Οι πολεοδομικές αλλαγές μέσα στον νέο ενεργειακό νόμο

 Ο τίτλος του νομοσχεδίου αναφέρεται στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Τα άρθρα 77 έως 87 όμως ρυθμίζουν δρόμους, πολυκατοικίες, αυθαίρετα και χρήσεις γης. Το νομοσχέδιο του ΥΠΕΝ «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 και λοιπές διατάξεις» ψηφίστηκε κατά πλειοψηφία στην Ολομέλεια το βράδυ της Τετάρτης 11 Νοεμβρίου και περιμένει τη δημοσίευσή του στο ΦΕΚ. Οι νέες αλλαγές στον Πολεοδομικό Κώδικα συγκεντρώνονται κυρίως στο άρθρο 79. Το άρθρο αυτό παρεμβαίνει στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας «Νικόλαος Ταγαράς» (ν. 5306/2026) και φέρει τον τίτλο «διόρθωση παροραμάτων».

Η Επιστημονική Υπηρεσία της Βουλής δεν συμφωνεί με αυτόν τον χαρακτηρισμό. Στην παρατήρηση 13Α της έκθεσής της σημειώνει ότι το άρθρο κάνει περισσότερα από το να διορθώνει αβλεψίες της κωδικοποίησης: θεσπίζει νέους κανόνες και αλλάζει υφιστάμενους. Γι’ αυτό πρότεινε να αναφέρει ο τίτλος ρητά και την τροποποίηση και τη συμπλήρωση του Κώδικα, όχι μόνο τη διόρθωση.

Η διαφορά έχει νομική σημασία. Ο όρος «παρόραμα» υπονοεί ότι η βούληση του νομοθέτη μένει ίδια. Εδώ αλλάζουν διαδικασίες αδειοδότησης, όροι αξιοποίησης ακινήτων και το εύρος των εξαιρέσεων για αυθαίρετα, δηλαδή δικαιώματα. Επιπλέον, ένας Κώδικας που ψηφίστηκε μέσα στο 2026 για να συγκεντρώσει τη διάσπαρτη πολεοδομική νομοθεσία τροποποιείται ήδη, και μάλιστα μέσα από νομοσχέδιο με ενεργειακό τίτλο.

Ποιες πολεοδομικές αλλαγές περιλαμβάνει ο νόμος και ποιους αφορούν;

Ρύθμιση

Ποιους αφορά

Τι χρειάζεται για να εφαρμοστεί

Αναγνώριση δημοτικών και κοινοτικών οδών εκτός σχεδίου (άρθρο 251 Κώδικα)

Ιδιοκτήτες γηπέδων, μηχανικοί, δήμοι

Προεδρικό Διάταγμα με πρόταση ΥΠΕΝ και γνώμη ΣΥΠΟΘΑ· καταγραφή και κύρωση του οδικού δικτύου

Λειτουργική συνένωση ιδιοκτησιών (άρθρο 220 Κώδικα)

Ιδιοκτήτες διαμερισμάτων και καταστημάτων, μηχανικοί

Δημοσίευση στο ΦΕΚ· συναίνεση 67% ανά ιδιοκτησία· μελέτη στατικής επάρκειας όπου θίγεται ο φέρων οργανισμός

Αυθαίρετα κατηγορίας 5: δύο νέες εξαιρέσεις

Δήμοι, Κτιριακές Υποδομές Α.Ε., ακίνητα των ν. 4014/2011 και 4178/2013

Υπαγωγή μόνο για τις κατηγορίες ακινήτων που κατονομάζει ο νόμος

Οικοδομικές άδειες και δικαιολογητικά

Μελετητές μηχανικοί, ΥΔΟΜ, επενδυτές

Ο αυτόματος έλεγχος εισφορών περιμένει την ενεργοποίηση του πληροφοριακού συστήματος

Εργασίες μικρής κλίμακας σε κτίρια της ΔΥΠΑ

ΔΥΠΑ, ανάδοχοι δημόσιων έργων

Ισχύει για εργασίες μετά τις 11 Απριλίου 2025 σε έργα στρατηγικής σημασίας ή του Ταμείου Ανάκαμψης

Οικισμοί 701–2.000 κατοίκων: Περιοχές Ειδικών Χρήσεων

Ιδιοκτήτες σε παλαιά όρια οικισμών, δήμοι, μελετητές

Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο και Προεδρικό Διάταγμα έγκρισης

Χρήσεις γης (Κέντρα Δεδομένων, κατασκηνώσεις κ.ά.)

Επενδυτές, πολεοδόμοι, δήμοι

Ενσωμάτωση σε ΤΠΣ ή ΕΠΣ· για χρήσεις εκτός Ονοματολογίας, γνώμη ΚΕΣΥΠΟΘΑ

Ελάχιστες από τις ρυθμίσεις αποκτούν πρακτικό αποτέλεσμα μόλις δημοσιευτεί ο νόμος. Οι περισσότερες εξαρτώνται από Προεδρικά Διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις ή πολεοδομικά σχέδια που δεν έχουν εκδοθεί ακόμη.

Πώς θα αναγνωρίζονται οι δημοτικοί δρόμοι για την εκτός σχεδίου δόμηση;

Για όποιον έχει γήπεδο εκτός σχεδίου, η αλλαγή με το μεγαλύτερο βάρος βρίσκεται στην παράγραφο 10 του άρθρου 79, που τροποποιεί το άρθρο 251 του Κώδικα. Μια δημοτική ή κοινοτική οδός θα χαρακτηρίζεται κυριότερη ή μοναδική με Προεδρικό Διάταγμα. Την πρόταση υποβάλλει ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αφού γνωμοδοτήσει το Συμβούλιο Πολεοδομικών Θεμάτων και Αμφισβητήσεων (ΣΥΠΟΘΑ).

Η διάταξη καλύπτει περιορισμένο αριθμό δρόμων. Για τον σκοπό αυτό, ως δημοτικές ή κοινοτικές οδοί λογίζονται όσες συνδέουν:

  • οικισμούς του ίδιου δήμου μεταξύ τους·

  • οικισμούς όμορων δήμων·

  • οικισμούς με το διεθνές, εθνικό ή επαρχιακό οδικό δίκτυο.

Όπου δύο οικισμοί συνδέονται με περισσότερες από μία διαδρομές, κρίσιμη είναι η αναγνώριση της κυριότερης. Αγροτικοί δρόμοι, ιδιωτικές δίοδοι και μονοπάτια δεν καλύπτονται, όσο κι αν τα χρησιμοποιεί το κοινό. Ο δρόμος δεν αποκτά τον κοινόχρηστο χαρακτήρα που απαιτεί μια οικοδομική άδεια επειδή υπάρχει στο έδαφος, επειδή περνά από εκεί αυτοκίνητο ή επειδή εμφανίζεται σε χάρτη.

Καταγραφή, κύρωση και εξαιρετική αναγνώριση

Η βασική διαδικασία δεν αλλάζει. Πρώτα καταγράφεται το υπάρχον δίκτυο ανά δημοτική ενότητα, είτε από τον δήμο υπό την εποπτεία του ΥΠΕΝ είτε από το ίδιο το υπουργείο, με προδιαγραφές που ορίζει υπουργική απόφαση. Στη συνέχεια ο Γραμματέας της αρμόδιας Αποκεντρωμένης Διοίκησης κυρώνει με απόφασή του το κοινόχρηστο δημοτικό οδικό δίκτυο. Βασικό αποδεικτικό στοιχείο είναι οι αεροφωτογραφίες πριν από τις 27 Ιουλίου 1977.

Μέχρι να ολοκληρωθεί αυτός ο κύκλος, ο νόμος επιτρέπει να αναγνωριστεί κατ’ εξαίρεση μεμονωμένη οδός, με βάση ειδική τεχνική μελέτη. Σε αυτό το σημείο αφορά η παρατήρηση 13Β της Επιστημονικής Υπηρεσίας. Ο νόμος δεν ξεκαθαρίζει αν το Προεδρικό Διάταγμα θα ορίζει ποιες περιπτώσεις θεωρούνται εξαιρετικές και τι πρέπει να περιέχουν οι ειδικές μελέτες. Χωρίς αυτές τις απαντήσεις, κάθε Υπηρεσία Δόμησης μπορεί να ερμηνεύσει τις προϋποθέσεις με τον δικό της τρόπο.

Η εξαιρετική διαδικασία δεν δίνει στον ιδιοκτήτη δικαίωμα να ζητήσει αναγνώριση για οποιονδήποτε δρόμο οδηγεί στο ακίνητό του. Η μελέτη τεκμηριώνει και η διοίκηση αποφασίζει με βάση τα νόμιμα κριτήρια. Μέχρι να εκδοθεί η σχετική πράξη, το καθεστώς του δρόμου μένει ίδιο.

Τι χρειάζεται να ελέγξει ο μηχανικός σε έναν φάκελο:

  • τίτλους ιδιοκτησίας και τοπογραφικά δεδομένα·

  • την ιστορική αποτύπωση του δρόμου, με αεροφωτογραφίες πριν από το 1977·

  • υφιστάμενες πράξεις καταγραφής, κύρωσης ή αναγνώρισης·

  • τη διάκριση ανάμεσα σε τρία διαφορετικά πράγματα: φυσική ύπαρξη δρόμου, κοινοχρησία και νόμιμη αναγνώριση για πολεοδομικούς σκοπούς.

Αν αναγνωριστεί ο δρόμος, γίνεται αυτόματα οικοδομήσιμο το γήπεδο;

Όχι. Η αναγνώριση καλύπτει μόνο ένα από τα κριτήρια. Σύμφωνα με το άρθρο 251, ο γενικός κανόνας αρτιότητας εκτός σχεδίου είναι 4.000 τ.μ. εμβαδόν και 25 μέτρα πρόσωπο σε κοινόχρηστο δρόμο, με τις ειδικές εξαιρέσεις που προβλέπονται. Για γήπεδα με πρόσωπο σε διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές ή κοινοτικές οδούς οι απαιτήσεις είναι αυστηρότερες: 45 μέτρα πρόσωπο, 50 μέτρα βάθος και 4.000 τ.μ.

Ελέγχονται επίσης οι όροι δόμησης, οι χρήσεις γης, οι περιβαλλοντικοί περιορισμοί και τυχόν ειδικό καθεστώς της περιοχής. Αν ένα από αυτά δεν πληρούται, ο αναγνωρισμένος δρόμος δεν αρκεί για άδεια.

Πώς μπορούν να ενωθούν δύο γειτονικές ιδιοκτησίες;

Το άρθρο 80 του νόμου τροποποιεί την παράγραφο 5 του άρθρου 220 του Κώδικα και καλύπτει τρεις περιπτώσεις λειτουργικής ενοποίησης:

  • κτίσματα σε όμορα γεωτεμάχια·

  • αυτοτελείς ιδιοκτησίες μέσα στο ίδιο κτίριο·

  • μεμονωμένες διηρημένες ιδιοκτησίες που είναι όμορες ή εφάπτονται, στο ίδιο ή σε γειτονικό κτίριο ή γεωτεμάχιο.

Η βασική αλλαγή αφορά την τρίτη περίπτωση. Αρκεί συναίνεση τουλάχιστον 67% για κάθε ιδιοκτησία που ενοποιείται, και όχι για ολόκληρη την πολυκατοικία. Ο κανόνας ισχύει ό,τι κι αν προβλέπουν η πράξη σύστασης οροφοκτησίας και ο κανονισμός. Η Επιστημονική Υπηρεσία επιβεβαιώνει αυτή την ερμηνεία, με την προϋπόθεση ότι διασφαλίζεται η στατική επάρκεια.

Η λειτουργική ενοποίηση δεν συγχωνεύει τις ιδιοκτησίες. Οι τίτλοι μένουν χωριστοί και ο ενιαίος χώρος χρησιμοποιείται για όσο ορίζει η ιδιωτική συμφωνία των μερών. Κάθε αλλαγή στο ιδιοκτησιακό καθεστώς απαιτεί, όπως και πριν, συμβολαιογραφική πράξη.

Πότε χρειάζεται η συναίνεση όλων για επεμβάσεις στον φέροντα οργανισμό;

Κατά κανόνα, αν η συνένωση ή η εσωτερική διαρρύθμιση απαιτεί επέμβαση στον φέροντα οργανισμό, χρειάζεται η συναίνεση των συνιδιοκτητών του κτιρίου. Ο νόμος επιτρέπει μονομερή επέμβαση κατά παρέκκλιση του κανονισμού μόνο όταν μελέτη στατικής επάρκειας αποδεικνύει ότι το κτίριο παραμένει ασφαλές μετά τις εργασίες. Εργασίες ενίσχυσης μπορούν επίσης να γίνουν μονομερώς, με δαπάνη όσων ενοποιούν, εφόσον γίνονται μόνο μέσα στις δικές τους ιδιοκτησίες.

Η λειτουργική συνένωση αναφέρεται στις εργασίες μικρής κλίμακας. Αυτό δεν σημαίνει ότι κάθε άνοιγμα σε τοιχίο ή κάθε επέμβαση σε δοκό αρκεί να πάρει έγκριση μικρής κλίμακας. Το είδος της αδειοδότησης εξαρτάται από τη φύση της επέμβασης.

Τι ισχύει για παλαιότερες ενοποιήσεις;

Η νέα παράγραφος 6 του άρθρου 220 εφαρμόζεται και σε χώρους που έχουν ήδη ενοποιηθεί λειτουργικά, εφόσον υπάρχει έγγραφη έγκριση των ιδιοκτητών και πληρούνται οι λοιπές προϋποθέσεις. Δεν νομιμοποιεί όμως άλλες πολεοδομικές παραβάσεις που ενδεχομένως υπάρχουν στον ίδιο χώρο, οι οποίες αντιμετωπίζονται χωριστά. Ο νόμος επιτρέπει και την αντίστροφη πορεία, δηλαδή τη λειτουργική κατάτμηση και την επαναφορά στην αρχική κατάσταση, με τις ίδιες προϋποθέσεις ασφάλειας και νομιμότητας.

Παράδειγμα: δύο καταστήματα σε εφαπτόμενα κτίρια

Σε δύο εφαπτόμενα κτίρια ενός εμπορικού δρόμου, το ισόγειο κατάστημα Α έχει εμβαδόν 60 τ.μ. και το κατάστημα Β 95 τ.μ. Οι ιδιοκτήτες θέλουν να τα μισθώσουν σε έναν λιανέμπορο ως ενιαίο χώρο 155 τ.μ.

  • Ένας ιδιοκτήτης ανά κατάστημα: αν και οι δύο συμφωνούν, το 67% καλύπτεται σε κάθε ιδιοκτησία. Για την ενοποίηση δεν χρειάζεται απόφαση των υπόλοιπων ιδιοκτητών των δύο κτιρίων.

  • Συνιδιοκτησία: αν το Β ανήκει εξ αδιαιρέτου σε τρία αδέλφια με 1/3 το καθένα, δύο από αυτά συγκεντρώνουν 66,67%, λιγότερο από 67%, αν το όριο μετριέται επί των μεριδίων. Σε αυτή την περίπτωση χρειάζεται στην πράξη ομοφωνία.

  • Τεχνικός έλεγχος: ο μηχανικός εξετάζει αν το άνοιγμα στο κοινό όριο μπορεί να γίνει νόμιμα και με ασφάλεια. Αν θίγεται φέρον στοιχείο, εφαρμόζονται οι ειδικοί κανόνες για στατικά κρίσιμα στοιχεία.

  • Πραγματική επαφή: η γειτνίαση των κτιρίων δεν αρκεί. Τα κτίρια πρέπει να εφάπτονται και η λύση να επιτρέπεται κατασκευαστικά και πολεοδομικά.

Τι αλλάζει για τα αυθαίρετα της κατηγορίας 5;

Η κατηγορία 5 αφορά τις αυθαίρετες κατασκευές με μεγάλες πολεοδομικές υπερβάσεις. Ο νόμος δεν επαναφέρει τη γενική δυνατότητα υπαγωγής σε αυτή την κατηγορία. Προσθέτει δύο εξαιρέσεις στον περιορισμό:

  1. ακίνητα που είχαν υπαχθεί στους ν. 4014/2011 και 4178/2013 και μεταφέρονται στο νεότερο καθεστώς·

  2. δημόσιες και κοινωφελείς υποδομές: σχολικά κτίρια, παιδικοί και βρεφονηπιακοί σταθμοί των δήμων και της «Κτιριακές Υποδομές Α.Ε.», δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις και προνοιακές δομές.

Η δεύτερη εξαίρεση έχει άμεση πρακτική σημασία. Όταν ένα σχολείο ή ένα δημοτικό γυμναστήριο έχει πολεοδομικές εκκρεμότητες, δυσκολεύει η συντήρησή του, η ανακαίνιση και η ένταξή του σε χρηματοδοτικά προγράμματα, όπως αυτά για την ενεργειακή αναβάθμιση δημόσιων κτιρίων. Η εξαίρεση ισχύει μόνο για τα ακίνητα και τις προϋποθέσεις που κατονομάζει ο νόμος.

Τι αλλάζει στις οικοδομικές άδειες και στα δικαιολογητικά;

Οι αλλαγές είναι κυρίως διαδικαστικές, αλλά μεταφέρουν ευθύνες:

  • Επενδύσεις του ν. 3986/2011: οι άδειες ακινήτων που έχουν υπαχθεί ή θα υπαχθούν στον νόμο αυτό ακολουθούν τις ειδικές διαδικασίες του.

  • Άδειες της ΔΑΟΚΑ και του Αυτοτελούς Γραφείου Ελληνικού του ΥΠΕΝ: η υπηρεσία δεν ελέγχει πλέον ορισμένα αποδεικτικά εισφορών και κρατήσεων. Την ευθύνη για την ορθότητά τους αναλαμβάνουν οι μελετητές μηχανικοί.

  • Συνήθεις άδειες: οι ΥΔΟΜ συνεχίζουν να ελέγχουν τις οικονομικές υποχρεώσεις του έργου, μέχρι να ενεργοποιηθεί ο αυτόματος έλεγχος μέσω του πληροφοριακού συστήματος.

  • Κτηματολόγιο: αποσαφηνίζεται πώς χρησιμοποιούνται το κτηματολογικό φύλλο και το απόσπασμα κτηματολογικού διαγράμματος στα δικαιολογητικά.

Ειδική διαδικασία για κτίρια της ΔΥΠΑ

Για κτίρια της ΔΥΠΑ που έχουν ενταχθεί στο Αναπτυξιακό Πρόγραμμα Δημοσίων Συμβάσεων Στρατηγικής Σημασίας ή χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, θεσπίζεται ειδική έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας ανεξαρτήτως προϋπολογισμού, για εργασίες που γίνονται μετά τις 11 Απριλίου 2025. Ο φάκελος περιλαμβάνει:

  • αίτηση του ιδιοκτήτη ή του νόμιμου δικαιούχου και εγκρίσεις φορέων όπου απαιτούνται·

  • τεχνική έκθεση μηχανικού, τοπογραφικό και αρχιτεκτονικά σχέδια·

  • βεβαίωση χώρου κύριας χρήσης·

  • μελέτες προσβασιμότητας και πυροπροστασίας.

Ο μηχανικός βεβαιώνει ότι οι εργασίες συμφωνούν με τις πολεοδομικές διατάξεις και δεν θίγουν τον φέροντα οργανισμό. Η διαδικασία ισχύει μόνο για αυτά τα ακίνητα. Το όριο προϋπολογισμού για τις υπόλοιπες εργασίες μικρής κλίμακας παραμένει.

Τι προβλέπεται για οικισμούς 701 έως 2.000 κατοίκων;

Η ρύθμιση αφορά οικισμούς αυτού του μεγέθους που είχαν οριοθετηθεί με πράξη αναρμόδιου οργάνου. Ένα Τοπικό ή Ειδικό Πολεοδομικό Σχέδιο μπορεί να ορίσει Περιοχές Ειδικών Χρήσεων στη ζώνη ανάμεσα στην πολυγωνική γραμμή και στα παλαιότερα όρια. Η αρτιότητα κυμαίνεται από 2.000 έως 4.000 τ.μ. και το ελάχιστο πρόσωπο σε κοινόχρηστη οδό είναι 15 μέτρα. Τα ακριβή μεγέθη θα οριστούν με το Προεδρικό Διάταγμα που εγκρίνει κάθε σχέδιο.

Η δυνατότητα αυτή ενεργοποιείται μόνο μέσα από τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Τα οικόπεδα που περιλαμβάνονταν στα παλιά όρια δεν γίνονται αυτόματα οικοδομήσιμα.

Ποιες νέες χρήσεις γης μπορούν να περιληφθούν στα πολεοδομικά σχέδια;

Σύμφωνα με την έκθεση της Επιστημονικής Υπηρεσίας, οι αλλαγές στις κατηγορίες χρήσεων αφορούν μεταξύ άλλων:

  • Κέντρα Δεδομένων και τεχνολογικής υποστήριξης επιχειρήσεων·

  • Κέντρα Περίθαλψης Ειδών Άγριας Πανίδας·

  • χώρους στάθμευσης·

  • οργανωμένες τουριστικές κατασκηνώσεις.

Τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια θα μπορούν να περιλαμβάνουν και χρήσεις που δεν υπάρχουν στην Εθνική Ονοματολογία Χρήσεων Γης, εφόσον γνωμοδοτήσει το Κεντρικό ΣΥΠΟΘΑ. Καταργείται επίσης η κλειστή λίστα ειδικών χρήσεων που μπορούσαν να ορίζονται στις Περιοχές Ελέγχου Χρήσεων Γης. Έτσι ο σχεδιασμός μπορεί να προσαρμόζεται περισσότερο στα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Η Επιστημονική Υπηρεσία ζητά να διευκρινιστεί πώς συνδέονται οι νέες ρυθμίσεις με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και με την ισχύουσα χωροταξική νομοθεσία. Η αναφορά στα Κέντρα Δεδομένων είναι ένα από τα λίγα σημεία όπου το πολεοδομικό σκέλος του νόμου συνδέεται με το ενεργειακό. Τα κέντρα αυτά καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας και η χωροθέτησή τους εξαρτάται από τη διαθεσιμότητα ηλεκτρικού χώρου στο δίκτυο.

Γιατί έχει σημασία για την ελληνική αγορά;

Οι ρυθμίσεις επηρεάζουν τρεις αγορές που κινούνται με διαφορετική ταχύτητα. Η εκτός σχεδίου κατοικία και η τουριστική ανάπτυξη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από το αν ο δρόμος είναι νόμιμος. Σε πολλές περιοχές αυτό το ερώτημα έχει καθυστερήσει ή μπλοκάρει άδειες. Στα πυκνοδομημένα αστικά κέντρα, η συνένωση ιδιοκτησιών καλύπτει τη ζήτηση για μεγαλύτερες κατοικίες και επαγγελματικούς χώρους χωρίς νέα δόμηση. Το ίδιο ισχύει για τη συγκέντρωση μικρών καταστημάτων σε μεγαλύτερες μονάδες λιανικής. Για τους δήμους, η εξαίρεση για τα αυθαίρετα κοινωφελή κτίρια επιτρέπει να ενταχθούν σε προγράμματα αναβάθμισης κτίρια που μέχρι τώρα έμεναν εκτός λόγω πολεοδομικών εκκρεμοτήτων.

Προκλήσεις
  • Χρόνος έκδοσης των διαταγμάτων. Τα κανονιστικά Προεδρικά Διατάγματα επεξεργάζεται το Συμβούλιο της Επικρατείας πριν εκδοθούν. Για τους δρόμους και τους οικισμούς, η εφαρμογή εξαρτάται από διατάγματα που δεν έχουν ακόμη συνταχθεί. Τα ΤΠΣ και τα ΕΠΣ προχωρούν με πολύ διαφορετικό ρυθμό από δήμο σε δήμο.

  • Δυνατότητες των δήμων. Η καταγραφή του οδικού δικτύου ανά δημοτική ενότητα απαιτεί τοπογραφικές εργασίες, ερμηνεία αεροφωτογραφιών προ του 1977 και χρηματοδότηση. Οι μικροί δήμοι έχουν συνήθως τεχνικές υπηρεσίες με ελάχιστο προσωπικό.

  • Ασάφεια στην εξαιρετική αναγνώριση. Αν δεν απαντηθεί η παρατήρηση 13Β, η κατ’ εξαίρεση αναγνώριση μπορεί να εφαρμοστεί διαφορετικά από υπηρεσία σε υπηρεσία και να προκαλέσει νέες προσφυγές.

  • Περισσότερη ευθύνη για τους μηχανικούς. Όπου η υπηρεσία δεν ελέγχει πλέον τις εισφορές, την ευθύνη αναλαμβάνει ο μελετητής. Μεγαλώνει έτσι η έκθεσή του σε πειθαρχικές και αστικές συνέπειες, όπως και η σημασία της ασφάλισης επαγγελματικής ευθύνης.

  • Τεχνικό κόστος των συνενώσεων. Η μελέτη στατικής επάρκειας και οι πιθανές ενισχύσεις αυξάνουν το κόστος. Όταν συνδέονται δύο διαφορετικά κτίρια, υπάρχουν συνήθως δύο ακόμη ζητήματα: ο αντισεισμικός αρμός, που υπάρχει για να κινούνται τα κτίρια ανεξάρτητα, και οι διαφορετικές στάθμες των πλακών. Το άνοιγμα πρέπει να σχεδιαστεί ώστε να μην καταργεί στην πράξη τον αρμό.

  • Αντιδράσεις συνιδιοκτητών. Το όριο του 67% περιορίζει το δικαίωμα αρνησικυρίας, αλλά δεν αποκλείει δικαστικές διενέξεις, ιδίως όταν θίγονται κοινόχρηστα στοιχεία όπως όψεις και φέροντα τοιχώματα.

  • Δικαστικός έλεγχος των χρήσεων γης. Η μεγαλύτερη ευελιξία στις ΠΕΧΩ και οι χρήσεις εκτός Ονοματολογίας θα κριθούν με βάση το άρθρο 24 του Συντάγματος και τη συνέπειά τους με τον χωροταξικό σχεδιασμό. Σχέδια που αξιοποιούν τη νέα ευελιξία χωρίς επαρκή τεκμηρίωση κινδυνεύουν με ακύρωση.

  • Δυσκολία παρακολούθησης της νομοθεσίας. Οι πολεοδομικές διατάξεις βρίσκονται σε νόμο με ενεργειακό τίτλο, ενώ ο Κώδικας τροποποιείται τον ίδιο χρόνο που ψηφίστηκε. Μηχανικοί και υπηρεσίες χρειάζονται ενημερωμένο ενοποιημένο κείμενο, το οποίο δεν υπάρχει ακόμη.

Η ουσία της είδησης

Ο νόμος του ΥΠΕΝ που ψήφισε η Βουλή στις 11 Νοεμβρίου 2026 τροποποιεί ουσιαστικά τον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας. Προβλέπει αναγνώριση δημοτικών δρόμων εκτός σχεδίου με Προεδρικό Διάταγμα, λειτουργική συνένωση ιδιοκτησιών με 67% ανά ιδιοκτησία, στοχευμένες εξαιρέσεις για αυθαίρετα κατηγορίας 5 και αλλαγές σε άδειες και χρήσεις γης. Για τις περισσότερες ρυθμίσεις, η πρακτική εφαρμογή εξαρτάται από διατάγματα, υπουργικές αποφάσεις και πολεοδομικά σχέδια που δεν έχουν εκδοθεί.

πηγή news.b2green.gr

Πέμπτη 5 Νοεμβρίου 2026

Αυθαίρετα και αδήλωτα τετραγωνικά: διορθώσεις 13 ετών χωρίς ΕΝΦΙΑ

 Νέα δυνατότητα για περίπου 7 εκατομμύρια ιδιοκτήτες ακινήτων να δηλώσουν ξεχασμένα τετραγωνικά, αδήλωτα κτίσματα, αυθαίρετες προσθήκες, τακτοποιημένους ημιυπαίθριους και αλλαγές χρήσης, χωρίς αναδρομικό ΕΝΦΙΑ, τόκους και πρόστιμα, προβλέπει κυβερνητική ρύθμιση. Καλύπτει δεκατρία φορολογικά έτη, από το 2014 έως το 2026, και συνδέεται με την ενεργοποίηση του νέου Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ).

Τι προβλέπει η νέα ρύθμιση για τα ακίνητα

Με το άρθρο 51 του φορολογικού νομοσχεδίου που κατατέθηκε στη Βουλή, παρέχεται η δυνατότητα υποβολής αρχικών και τροποποιητικών δηλώσεων Ε9 για τα έτη 2014 έως και 2026, χωρίς την επιβολή πρόσθετου φόρου, τόκων και προστίμων που προκύπτουν από αυτές. Η ρύθμιση προσθέτει νέα παράγραφο στο άρθρο 17 του Κώδικα Φορολογίας Περιουσίας (ν. 5219/2025).

Στόχος είναι να διορθωθούν λάθη και παραλείψεις δεκατριών ετών, ώστε τα στοιχεία των ακινήτων που διαθέτει η ΑΑΔΕ να ανταποκρίνονται στην πραγματική περιουσιακή κατάσταση των φορολογουμένων, πριν από την πλήρη εφαρμογή του ΜΙΔΑ.

Αυθαίρετα κτίσματα και αδήλωτα τετραγωνικά

Η δυνατότητα διορθώσεων αφορά ένα ευρύ φάσμα περιπτώσεων που απασχολούν ιδιοκτήτες και μηχανικούς. Περιλαμβάνει κατοικίες με περισσότερα τετραγωνικά από εκείνα που δηλώθηκαν, αποθήκες, υπόγεια, επαγγελματικούς χώρους και κτίσματα που παραλείφθηκαν από το Ε9.

Καλύπτει επίσης αυθαίρετες προσθήκες, επεκτάσεις οικοδομών, κλεισμένους ημιυπαίθριους χώρους που έχουν τακτοποιηθεί πολεοδομικά, καθώς και μετατροπές βοηθητικών χώρων σε χώρους κύριας χρήσης.

Διορθώσεις μπορούν ακόμη να γίνουν σε στοιχεία ορόφου, ποσοστών συνιδιοκτησίας και εμπράγματων δικαιωμάτων. Κρίσιμη προϋπόθεση είναι οι νέες δηλώσεις να αποτυπώνουν τα πραγματικά και ορθά στοιχεία κάθε ακινήτου.

Τι ισχύει για τα αυθαίρετα που δεν έχουν νομιμοποιηθεί

Ιδιαίτερη σημασία έχει η διάκριση μεταξύ φορολογικής δήλωσης και πολεοδομικής νομιμότητας. Η δήλωση ενός αυθαίρετου κτίσματος ή μιας αυθαίρετης επέκτασης στο Ε9 δεν συνεπάγεται πολεοδομική τακτοποίηση ή νομιμοποίηση.

Επομένως, ιδιοκτήτης που δηλώνει επιφάνειες αυθαίρετης κατασκευής μπορεί να απαλλαγεί από τις συγκεκριμένες αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις, αλλά εξακολουθεί να υπάγεται στους πολεοδομικούς κανόνες.

Η ύπαρξη του ακινήτου στο Ε9 δεν υποκαθιστά οικοδομική άδεια, υπαγωγή σε νόμο αυθαιρέτων ή άλλες απαιτούμενες εγκρίσεις.

Αντίστοιχα, η φορολογική διόρθωση δεν καταργεί περιορισμούς για μεταβιβάσεις ούτε τις υποχρεώσεις που συνδέονται με την Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου.

Πόσο ΕΝΦΙΑ γλιτώνουν οι ιδιοκτήτες

Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση ιδιοκτήτη διαμερίσματος πραγματικής επιφάνειας 100 τετραγωνικών μέτρων, το οποίο εμφανίζεται στο Ε9 με 80 τετραγωνικά. Με τη νέα ρύθμιση θα μπορεί να δηλώσει τα επιπλέον 20 τετραγωνικά για τα έτη που απαιτείται, χωρίς καταλογισμό του πρόσθετου ΕΝΦΙΑ που διαφορετικά θα προέκυπτε από τη συγκεκριμένη αναδρομική διόρθωση.

Η απαλλαγή αφορά επίσης τους σχετικούς τόκους και τα πρόστιμα. Δεν διαγράφονται, ωστόσο, ήδη βεβαιωμένες φορολογικές οφειλές. Ούτε απαλλάσσεται το ακίνητο από τον ΕΝΦΙΑ των επόμενων ετών.

Η ευνοϊκή μεταχείριση αφορά αποκλειστικά τις πρόσθετες επιβαρύνσεις που δημιουργούνται από τις καλυπτόμενες δηλώσεις.

Πότε επιστρέφεται ΕΝΦΙΑ από λανθασμένες δηλώσεις

Διαφορετικό καθεστώς ισχύει όταν η διόρθωση του Ε9 οδηγεί σε μείωση του φόρου. Η αιτιολογική έκθεση διευκρινίζει ότι η ειδική απαλλαγή αφορά τις χρεωστικές δηλώσεις, δηλαδή εκείνες που κανονικά θα δημιουργούσαν πρόσθετη φορολογική υποχρέωση.

Για τις δηλώσεις που οδηγούν σε επιστροφή φόρου εξακολουθούν να ισχύουν οι γενικοί κανόνες παραγραφής. Συνεπώς, οι ιδιοκτήτες δεν αποκτούν αυτομάτως δικαίωμα επιστροφής ΕΝΦΙΑ για ολόκληρη τη δεκατριετία. Η δυνατότητα επιστροφής εξαρτάται από τις νόμιμες προθεσμίες και τις ειδικότερες προϋποθέσεις κάθε περίπτωσης.

Πώς θα γίνουν οι διορθώσεις στο Ε9

Οι ιδιοκτήτες πρέπει να ελέγξουν την περιουσιακή τους εικόνα στην ηλεκτρονική εφαρμογή Ε9 – ΕΝΦΙΑ της ΑΑΔΕ.

Χρειάζεται αντιπαραβολή των δηλωμένων στοιχείων με τους τίτλους ιδιοκτησίας, το Κτηματολόγιο, τις οικοδομικές άδειες, τις κατόψεις και τις πράξεις τακτοποίησης αυθαιρέτων. Όταν εντοπίζεται διαφορά στην επιφάνεια ή στη χρήση, είναι σκόπιμος ο έλεγχος από μηχανικό, ώστε να προσδιοριστούν σωστά οι χώροι. Στη συνέχεια υποβάλλονται οι απαιτούμενες αρχικές ή τροποποιητικές δηλώσεις, σύμφωνα με τη διαδικασία εφαρμογής της ρύθμισης.

Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στο έτος από το οποίο προκύπτει κάθε μεταβολή, επειδή μία διόρθωση μπορεί να επηρεάζει διαδοχικά φορολογικά έτη.

Πότε λήγει η προθεσμία – τι αλλάζει με το ΜΙΔΑ

Η προθεσμία υποβολής των διορθώσεων λήγει στο τέλος του τέταρτου μήνα από την έναρξη της παραγωγικής λειτουργίας του ΜΙΔΑ.

Εφόσον το νέο Μητρώο ενεργοποιηθεί τον Δεκέμβριο του 2026, η καταληκτική ημερομηνία τοποθετείται στις 30 Απριλίου 2027. Προβλέπεται δυνατότητα παράτασης με υπουργική απόφαση, ύστερα από εισήγηση του διοικητή της ΑΑΔΕ.

Με το ΜΙΔΑ συγκεντρώνονται και διασταυρώνονται φορολογικά, ιδιοκτησιακά και άλλα διαθέσιμα δεδομένα για τα ακίνητα.

Η νέα ρύθμιση δίνει στους ιδιοκτήτες τη δυνατότητα να αποκαταστήσουν παλαιές ασυμφωνίες πριν από τις εκτεταμένες ηλεκτρονικές διασταυρώσεις, χωρίς τις συγκεκριμένες αναδρομικές φορολογικές επιβαρύνσεις.

Πηγή : ecopress.gr

Κτηματολόγιο: Πώς κατοχυρώνονται κληρονομικά ακίνητα, τι ισχύει για αυθαίρετα

 ώς κατοχυρώνει ο κληρονόμος ένα ακίνητο στο Κτηματολόγιο, ποια δικαιολογητικά χρειάζονται, ποιες προθεσμίες ισχύουν και τι γίνεται όταν υπάρχουν λάθη στους τίτλους, άγνωστος ιδιοκτήτης ή εκκρεμείς κληρονομιές προηγούμενων γενεών. Τι ισχύει για κληρονομικά ακίνητα με αυθαίρετα εντός και εκτός σχεδίου, όταν δεν υπάρχει συναίνεση ιδιοκτητών.

Η απόκτηση ακινήτου με κληρονομιά απαιτεί διαφορετικές διαδικασίες για την αναγνώριση του κληρονομικού δικαιώματος, τη φορολογική τακτοποίηση και την καταχώριση της ιδιοκτησίας στο Ελληνικό Κτηματολόγιο.

Τα συνηθέστερα προβλήματα εμφανίζονται όταν ο αποβιώσας δεν έχει ολοκληρωμένους τίτλους ιδιοκτησίας, όταν υπάρχουν διαδοχικές κληρονομιές χωρίς αποδοχή, όταν το ακίνητο έχει καταχωριστεί σε άλλον ιδιοκτήτη ή όταν υπάρχουν διαφορές στα όρια και στο εμβαδόν του.

Ο ν. 5303/2026 για την αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου εφαρμόζεται, ως προς τις βασικές νέες ρυθμίσεις του, σε κληρονομικές σχέσεις προσώπων που απεβίωσαν από τις 16 Σεπτεμβρίου 2026 και μετά. Για προγενέστερους θανάτους εφαρμόζεται κατά κανόνα το προηγούμενο κληρονομικό καθεστώς, με την επιφύλαξη των ειδικών μεταβατικών ρυθμίσεων.

Σε 10+ 1 ερωτήσεις και απαντήσεις οι  διαδικασίες αποδοχής και καταχώρισης κληρονομιάς, οι αλλαγές του νέου Κληρονομικού Δικαίου οι  διαθέσιμες εξωδικαστικές και δικαστικές λύσεις για την προστασία της ακίνητης περιουσίας και τι ισχύει όταν το κληρονομικό ακίνητο έχει αυθαίρετα και ανήκει σε πολλούς κληρονόμους

1. Ποιο είναι το πρώτο βήμα όταν κληρονομούμε ακίνητο;

Πρώτα διαπιστώνουμε ποιοι είναι οι νόμιμοι κληρονόμοι και ποια ακίνητα ανήκαν στον αποβιώσαντα. Αναζητούμε τη διαθήκη, εάν υπάρχει, τους τίτλους ιδιοκτησίας, το Ε9, τα στοιχεία του Κτηματολογίου και τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ). Παράλληλα ελέγχουμε εάν υπάρχουν χρέη, υποθήκες ή άλλες εκκρεμότητες.

Η κληρονομική ιδιότητα δεν σημαίνει ότι έχει ολοκληρωθεί η κτηματολογική κατοχύρωση. Η απόκτηση και η καταχώριση του εμπράγματου δικαιώματος αποτελούν διακριτά στάδια.

2. Τι αλλάζει με το νέο Κληρονομικό Δίκαιο;

Ο ν. 5303/2026 τροποποιεί βασικούς κανόνες κληρονομικής διαδοχής, με άμεση επίδραση στα ποσοστά συγκυριότητας των κληρονόμων. Ειδικότερα, όταν ο αποβιώσας αφήνει σύζυγο και ένα παιδί, ο επιζών σύζυγος κληρονομεί πλέον το 1/3, αντί του 1/4 που προέβλεπε το προηγούμενο καθεστώς. Όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερα παιδιά, το ποσοστό του συζύγου παραμένει 1/4. Προβλέπονται επίσης, υπό προϋποθέσεις, δικαιώματα για τον σύντροφο σε ελεύθερη ένωση. Οι νέες μερίδες πρέπει να αποτυπώνονται ορθά στις πράξεις αποδοχής και στις κτηματολογικές εγγραφές.

3. Ποια δικαιολογητικά χρειάζονται για την αποδοχή κληρονομιάς;

Τα βασικά έγγραφα είναι:

♦ Ληξιαρχική πράξη θανάτου.

♦ Πιστοποιητικό εγγυτέρων συγγενών.

♦ Δημοσιευμένη διαθήκη, εφόσον υπάρχει.

♦ Πιστοποιητικά περί διαθήκης και μη αποποίησης.

♦ Τίτλοι ιδιοκτησίας του αποβιώσαντος.

♦ Στοιχεία Ε9 και φορολογικά δικαιολογητικά.

♦ Κτηματολογικά στοιχεία και ΚΑΕΚ του ακινήτου.

Ανάλογα με την περίπτωση χρειάζονται πρόσθετα πιστοποιητικά, τοπογραφικό διάγραμμα ή άλλα τεχνικά έγγραφα.

Η συγκέντρωση πλήρους φακέλου πριν από τη σύνταξη της αποδοχής περιορίζει τον κίνδυνο απόρριψης της καταχώρισης, λόγω αναντιστοιχίας των στοιχείων.

4. Πώς γίνεται η αποδοχή και ποιος μπορεί να τη συντάξει;

Η συνήθης διαδικασία είναι η σύνταξη συμβολαιογραφικής πράξης αποδοχής κληρονομιάς, στην οποία περιγράφονται τα ακίνητα, οι κληρονόμοι και τα ποσοστά τους. Με τον ν. 5095/2024 προβλέπεται και δυνατότητα σύνταξης πράξης αποδοχής μέσω δικηγόρου, με την τήρηση της διαδικασίας ενώπιον της γραμματείας του αρμόδιου δικαστηρίου. Το σχετικό δημόσιο έγγραφο καταχωρίζεται στη συνέχεια στο Κτηματολόγιο ή μεταγράφεται όπου εξακολουθεί να λειτουργεί το σύστημα μεταγραφών. Εναλλακτικά, υπό τις νόμιμες προϋποθέσεις, μπορεί να χρησιμοποιηθεί κληρονομητήριο ως εγγραπτέος τίτλος.

5. Ποιες προθεσμίες πρέπει να προσέξουν οι κληρονόμοι;

Δύο βασικές προθεσμίες είναι ιδιαίτερα σημαντικές. Αυτές είναι:

Αποποίηση κληρονομιάς: Κατά κανόνα υπάρχει προθεσμία τεσσάρων μηνών από τότε που ο κληρονόμος πληροφορήθηκε ότι καλείται στην κληρονομιά και για ποιον λόγο. Η προθεσμία είναι ενός έτους στις προβλεπόμενες περιπτώσεις εξωτερικού.

Δήλωση φόρου κληρονομιάς: Υποβάλλεται κατά κανόνα μέσα σε εννέα μήνες ή σε ένα έτος στις περιπτώσεις εξωτερικού. Για την εξ αδιαθέτου διαδοχή η προθεσμία συνήθως ξεκινά από τον θάνατο, ενώ για την εκ διαθήκης από τη δημοσίευση της διαθήκης.

Η φορολογική δήλωση γίνεται μέσω της πλατφόρμας myPROPERTY της ΑΑΔΕ ή μέσω της αρμόδιας φορολογικής υπηρεσίας, ανάλογα με την υπόθεση.

6. Μπορεί να δηλωθεί κληρονομικό ακίνητο χωρίς αποδοχή;

Ναι, όταν η περιοχή βρίσκεται στο στάδιο της κτηματογράφησης. Το Ελληνικό Κτηματολόγιο δέχεται δήλωση κληρονομικού δικαιώματος πριν από τη σύνταξη και μεταγραφή αποδοχής, εφόσον υποβληθούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά που αποδεικνύουν την κληρονομική διαδοχή.

Για παράδειγμα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν η ληξιαρχική πράξη θανάτου, τα πιστοποιητικά συγγενών και μη αποποίησης, η διαθήκη και οι τίτλοι του αποβιώσαντος.

Η δήλωση κτηματογράφησης δεν υποκαθιστά την καταχώριση της πράξης αποδοχής στο λειτουργούν Κτηματολόγιο.

7. Πώς κατοχυρώνεται οριστικά το ακίνητο στο Κτηματολόγιο;

Μετά τη σύνταξη του κατάλληλου εγγραπτέου τίτλου ακολουθεί η υποβολή αίτησης καταχώρισης στο αρμόδιο Κτηματολογικό Γραφείο. Η αίτηση περιλαμβάνει την πράξη, τα στοιχεία του ακινήτου, τον ΚΑΕΚ και τα απαιτούμενα συνοδευτικά έγγραφα. Οι συμβολαιογραφικές πράξεις μπορούν να υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω των υπηρεσιών του Ελλήνικού Κτηματολογίου, από τα πρόσωπα που δικαιούνται να χρησιμοποιούν τη συγκεκριμένη υπηρεσία. Μετά τον έλεγχο και την καταχώριση εκδίδεται πιστοποιητικό καταχώρισης. Το τελευταίο βήμα είναι ο έλεγχος του κτηματολογικού φύλλου, ώστε να επιβεβαιωθούν το όνομα του νέου δικαιούχου, το είδος του δικαιώματος και το ποσοστό συγκυριότητας.

8. Τι γίνεται όταν ο αποβιώσας δεν εμφανίζεται ως ιδιοκτήτης;

Πρόκειται για συχνό πρόβλημα, ιδιαίτερα σε ακίνητα που έχουν μεταβιβαστεί ανεπίσημα ή παραμένουν σε ονόματα παλαιότερων ιδιοκτητών. Ο έλεγχος αρχίζει από την αλυσίδα τίτλων: ποιος απέκτησε πρώτος το ακίνητο, με ποια πράξη και πώς μεταβιβάστηκε στους επόμενους δικαιούχους.

Εάν υπάρχει παλαιός τίτλος που δεν μεταφέρθηκε ορθά στις πρώτες εγγραφές, εξετάζεται η δυνατότητα εξωδικαστικής διόρθωσης, μεταξύ άλλων με τη διαδικασία του άρθρου 6 παράγραφος 4 του ν. 2664/1998. Εάν υπάρχει πραγματική αμφισβήτηση κυριότητας, ενδέχεται να απαιτείται δικαστική ενέργεια. Δεν αρκεί να διορθωθεί απλώς το όνομα του κληρονόμου όταν το πρόβλημα βρίσκεται στον αρχικό τίτλο.

9. Τι κάνουμε όταν το ακίνητο εμφανίζεται ως «αγνώστου ιδιοκτήτη»;

Αρχικά ελέγχουμε εάν υπάρχει νόμιμος τίτλος που επιτρέπει εξωδικαστική διόρθωση. Με τις αλλαγές του άρθρου 13 του ν. 5142/2024 διευρύνθηκε η δυνατότητα διόρθωσης ορισμένων εγγραφών «αγνώστου ιδιοκτήτη» μέσω της διαδικασίας πρόδηλου σφάλματος του άρθρου 18 του ν. 2664/1998, χωρίς δικαστική προσφυγή, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Απλοποίηση Διόρθωσης Προδήλων Σφαλμάτων:  Εάν η διόρθωση δεν είναι δυνατή εξωδικαστικά, εξετάζονται οι διαδικασίες του άρθρου 6. Σημαντική είναι η διάκριση μεταξύ ακινήτου που εμφανίζεται ολόκληρο ως αγνώστου ιδιοκτήτη και περίπτωσης, όπου διεκδικούνται δικαιώματα που έχουν ήδη καταχωριστεί σε τρίτο. Πρέπει επίσης να ελέγχεται εάν η πρώτη εγγραφή έχει οριστικοποιηθεί και ποιες προθεσμίες ισχύουν στην περιοχή.

10. Πώς αντιμετωπίζονται οι δύσκολες περιπτώσεις με διαδοχικές κληρονομιές, λάθη και διαφορές στα όρια;

Όταν ένα ακίνητο περνά από παππού σε γονέα και στη συνέχεια σε εγγόνι χωρίς να έχουν ολοκληρωθεί οι προηγούμενες αποδοχές, απαιτείται τεκμηρίωση ολόκληρης της κληρονομικής διαδοχής. Συγκεντρώνονται οι τίτλοι, οι ληξιαρχικές πράξεις, οι διαθήκες και τα πιστοποιητικά για κάθε αποβιώσαντα. Ανάλογα με τα δεδομένα, μπορούν να αντιμετωπιστούν διαδοχικές κτήσεις με κατάλληλες εγγραπτέες πράξεις. Όταν υπάρχουν λάθη στο εμβαδόν, στη θέση ή στα όρια, απαιτείται έλεγχος μηχανικού. Το Κτηματολόγιο προβλέπει ειδική διαδικασία διόρθωσης γεωμετρικών στοιχείων, με κτηματογραφικό και τοπογραφικό διάγραμμα και, όπου χρειάζεται, ενημέρωση ή συναίνεση των επηρεαζόμενων όμορων ιδιοκτητών. Εάν ανακύψει ουσιαστική διαφορά ιδιοκτησίας, ενδέχεται να απαιτείται δικαστική επίλυση. Το ζητούμενο είναι να αντιμετωπιστεί πρώτα η πραγματική αιτία του προβλήματος και μετά να ολοκληρωθεί η εγγραφή.

11. Τι ισχύει όταν το κληρονομικό ακίνητο έχει αυθαίρετα και ανήκει σε πολλούς κληρονόμους; Χρειάζεται συναίνεση όλων;

Ένας κληρονόμος μπορεί, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να προχωρήσει στην τακτοποίηση πολεοδομικών αυθαιρεσιών χωρίς τη συναίνεση των υπόλοιπων συγκληρονόμων, ακόμη και αν διαθέτει μικρό ποσοστό συνιδιοκτησίας. Καθοριστικό είναι εάν το ακίνητο βρίσκεται εντός ή εκτός σχεδίου, εάν υπάρχει σύσταση οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας και εάν οι αυθαιρεσίες αφορούν ιδιωτικούς ή κοινόχρηστους χώρους.

Πότε δεν χρειάζεται συναίνεση

Το άρθρο 98 παράγραφος 4 του ν. 4495/2017, όπως ισχύει, επιτρέπει σε εξ αδιαιρέτου συγκύριο οριζόντιας ή κάθετης ιδιοκτησίας, καθώς και κτίσματος χωρίς σύσταση οροφοκτησίας εντός σχεδίου, να ζητήσει υπαγωγή αυθαιρέτων χωρίς τη σύμφωνη γνώμη των υπόλοιπων συγκυρίων.

Για παράδειγμα, εάν τρία αδέλφια κληρονομήσουν από ένα τρίτο κατοικίας εντός σχεδίου που παρουσιάζει πολεοδομικές αυθαιρεσίες, ένας από αυτούς μπορεί να κινήσει τη διαδικασία υπαγωγής, εφόσον πληρούνται οι νόμιμες προϋποθέσεις.

Ο κληρονόμος που υποβάλλει τη δήλωση αναλαμβάνει την καταβολή του παραβόλου και των προστίμων, διατηρώντας δικαίωμα να αναζητήσει από τους άλλους συγκυρίους το μέρος που τους αναλογεί.

Πότε χρειάζεται συναίνεση της πλειοψηφίας

Στις περιπτώσεις αυθαιρεσιών σε κοινόχρηστους ή κοινόκτητους χώρους οριζόντιας ιδιοκτησίας, το άρθρο 98 παράγραφος 9 προβλέπει, για τις περιπτώσεις που υπάγονται στη διάταξη, συναίνεση άνω του 50% των συνιδιοκτητών.

Υπάρχουν ειδικές εξαιρέσεις. Για παράδειγμα, το άρθρο 98 παράγραφος 8 επιτρέπει την υπαγωγή χωρίς συναίνεση όταν οι αυθαιρεσίες βρίσκονται σε χώρο αποκλειστικής χρήσης, όπως αυτός έχει καθοριστεί στη σύσταση ιδιοκτησίας. Ειδικές ρυθμίσεις ισχύουν επίσης για αυθαίρετες επεκτάσεις οριζόντιων ιδιοκτησιών που υφίστανται από την κατασκευή της οικοδομής.

Για εξ αδιαιρέτου κληρονομικά ακίνητα εκτός σχεδίου δεν εφαρμόζεται αυτομάτως η ίδια δυνατότητα μονομερούς υπαγωγής. Απαιτείται ιδιαίτερος έλεγχος των τίτλων, της μορφής συνιδιοκτησίας και των προβλεπόμενων συναινέσεων.

Τι γίνεται όταν οι κληρονόμοι διαφωνούν ή δεν έχουν κάνει αποδοχή;

Η διαφωνία μεταξύ κληρονόμων δεν εμποδίζει πάντοτε την τακτοποίηση. Εάν η περίπτωση εμπίπτει στις εξαιρέσεις του άρθρου 98, μπορεί να προχωρήσει νόμιμα ένας συγκύριος. Όταν δεν έχει ολοκληρωθεί η αποδοχή κληρονομιάς, πρέπει προηγουμένως να τεκμηριωθούν η κληρονομική ιδιότητα και τα δικαιώματα του αιτούντος. Το άρθρο 99 του ν. 4495/2017 προβλέπει ειδικά ότι οι κληρονόμοι ακινήτων με αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις καταθέτουν συμπληρωματικά το Ε9 του αποβιώσαντος δικαιοπαρόχου.

Η διαδικασία απαιτεί έλεγχο από μηχανικό για τη δυνατότητα υπαγωγής, τον χρόνο κατασκευής και την κατηγορία της αυθαιρεσίας. Η γενική δυνατότητα υπαγωγής αυθαιρέτων κατηγορίας 5 έχει καταργηθεί, με επιφύλαξη ειδικών νομοθετικών εξαιρέσεων.

Η τακτοποίηση δεν μεταβάλλει από μόνη της τα ποσοστά συγκυριότητας ούτε επιλύει διαφωνίες για την ιδιοκτησία. Μετά την ολοκλήρωσή της, οι κληρονόμοι μπορούν να προχωρήσουν στις αναγκαίες διαδικασίες ενημέρωσης της Ηλεκτρονικής Ταυτότητας Κτιρίου, αποδοχής κληρονομιάς και κτηματολογικής καταχώρισης.

Νομοθετικές αναφορές: Άρθρο 98 ν. 4495/2017 – Συνιδιοκτησία και συναίνεση · Άρθρο 99 ν. 4495/2017 – Δικαιολογητικά υπαγωγής αυθαιρέτων.

Πηγή : ecopress.gr