Οι αλλαγές στην ρύθμιση αυθαιρέτων το 2026

 Με επιπλέον πρόστιμα, κατεδαφίσεις, μπλόκο στις μεταβιβάσεις αλλά και μπλέξιμο με κτηματολόγιο, πολεοδομία, εφορία και άλλες υπηρεσίες, κινδυνεύουν όσοι δεν «τακτοποιήσουν» μέσα στους επόμενους μήνες αυθαίρετα κτίσματα.

Ήδη έχει ξεκινήσει η αντίστροφη μέτρηση για τη ρύθμιση των αυθαιρέτων, διότι σύμφωνα με τον Ν. 4495/2017, η προθεσμία για την τακτοποίηση αυθαιρέτων κατασκευών κατηγοριών 1 έως 4 λήγει οριστικά στις 31 Μαρτίου 2026.

Θυμίζουμε ότι για τα μεγάλα αυθαίρετα, τα λεγόμενα κατηγορίας 5 (με μεγάλες πολεοδομικές παραβάσεις ή κατασκευές χωρίς άδεια) έχει σταματήσει η δυνατότητα τακτοποίησης τους από Οκτώβριο του 2020 και δεν μπορούν να μεταβιβαστούν και να αξιοποιηθούν.

Η ρύθμιση των αυθαιρέτων αποτελεί ίσως τη σημαντικότερη προϋπόθεση για τη νομιμότητα ενός ακινήτου. Η τακτοποίηση αυθαιρέτων επιτρέπει σε ιδιοκτήτες να εξασφαλίσουν τη δυνατότητα μεταβίβασης, χρηματοδότησης από το πρόγραμμα Εξ οικονομώ, ηλεκτροδότησης και γενικά της αξιοποίησης του ακινήτου τους χωρίς νομικούς κινδύνους.

Τι πρέπει να κάνουν οι ιδιοκτήτες;

Θα πρέπει να απευθυνθούν άμεσα σε μηχανικό προκειμένου να γίνουν τα εξής βήματα:

1ονΈλεγχος νομιμότητας του ακινήτου από πολιτικό μηχανικό.

2ονΣύγκριση εγκεκριμένων σχεδίων οικοδομικής άδειας με την πραγματική κατάσταση.

3ονΚατηγοριοποίηση της παράβασης (1–4) και υπολογισμός προστίμου.

4ονΥποβολή δήλωσης αυθαιρέτου μέσω του συστήματος ΤΕΕ.

5ονΚαταβολή παραβόλου & προστίμου (εφάπαξ ή με δόσεις).

6ονΟριστική υπαγωγή και ενημέρωση της Ταυτότητας Κτιρίου.

Σημειώνεται ότι σε παλαιά ακίνητα όπου δεν υπάρχει διαθέσιμος φάκελος, μπορεί να απαιτηθεί νέα τοπογραφική αποτύπωση ή στατική αξιολόγηση από ειδικευμένο μελετητή.

Μήπως πρέπει να περιμένω, γιατί πάντα δίνεται παράταση στην Ελλάδα;

Το ενδεχόμενο νέας παράτασης εξετάζεται από το αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος, ωστόσο καμία επίσημη δέσμευση δεν έχει ανακοινωθεί. Να θυμίσουμε όμως, ότι με αυτό το σκεπτικό χάθηκε και η ευκαιρία τακτοποίησης των μεγάλων αυθαιρέτων – κατηγορίας 5, για χιλιάδες ιδιοκτήτες που έληξε στις 30 Σεπτεμβρίου 2020.

Ήδη, η πολιτεία έχει δεσμευτεί ότι δεν θα δείξει πλέον καμία ανοχή στα αυθαίρετα παλιάς και νέας γενιάς και γι’ αυτό προσανατολίζεται στην ψηφιακή παρακολούθηση όλων των δηλώσεων μέσω της Ψηφιακής Τράπεζας Γης και της Ταυτότητας Κτιρίου, γεγονός που δείχνει διάθεση για σταδιακή ολοκλήρωση του συστήματος και όχι νέα παρατεταμένη ρύθμιση.

Επίσης, τα τελευταία χρόνια, κάθε νέα ρύθμιση που έρχεται, φέρνει μαζί και μεγάλες αυξήσεις στα πρόστιμα. Γι’ αυτό και οι ιδιοκτήτες θα πρέπει να προχωρήσουν έγκαιρα στη νομιμοποίηση αυθαιρεσιών, γιατί θα το βρούνε μπροστά τους στο άμεσο μάλλον.

Ποιές κατηγορίες αυθαιρέτων μπορούν να τακτοποιηθούν έως το 2026;

Όλες οι κατηγορίες 1–4 του Ν. 4495/17, δηλαδή παραβάσεις πριν το 2011 και μικρές ή μεσαίες αποκλίσεις από την άδεια. Σημειώνεται ότι, για τα αυθαίρετα που κτίστηκαν πριν το 1983 δεν είναι απαραίτητη προϋπόθεση η ύπαρξη οικοδομικής άδειας

Αναλυτικά οι τέσσερις κατηγορίες αφορούν:

Κατηγορία 1: Αυθαίρετα προ του 1975

Πρόκειται για τις αυθαίρετες κατασκευές που υφίστανται πριν από το έτος 1975. Εάν η κατασκευή ολοκληρώθηκε πριν τις 09.06.1975, εξαιρούνται οριστικά από την υποχρέωση κατεδάφισης με την καταβολή παραβόλου ποσού διακοσίων πενήντα ευρώ και χωρίς την καταβολή ενιαίου ειδικού προστίμου. Εάν όμως στο ακίνητα υπάρχουν επιπρόσθετες αυθαίρετες κατασκευές που ολοκληρώθηκαν μετά τις 09.06.1975, τότε το ακίνητο θα ενταχθεί στην κατηγορία 2, 4 ή 5, ανάλογα με την περίπτωση.

Κατηγορία 2: Αυθαίρετα προ του 1983

Σε αυτή την κατηγορία υπάγονται όλες οι αυθαίρετες κατασκευές που υφίστανται πριν την 01.01.1983. Τα ακίνητα αυτά εξαιρούνται από την κατεδάφιση με την καταβολή του παραβόλου και του ενιαίου ειδικού προστίμου. Επίσης, ο ιδιοκτήτης θα πρέπει να προσκομίσει τα απαιτούμενα δικαιολογητικά. Εάν στο κτίσμα υπάρχουν αυθαίρετες κατασκευές που ολοκληρώθηκαν μετά την 01.01.1983, τότε το ακίνητο θα ενταχθεί στην κατηγορία 4 ή 5.

Κατηγορία 3: Μικρές Πολεοδομικές Παραβάσεις

Πρόκειται για μια ευρεία κατηγορία, η οποία περιλαμβάνει αρκετές περιπτώσεις, σημαντικότερες εκ των οποίων είναι:

• αλλαγές στις εξωτερικές διαστάσεις του περιγράμματος του κτιρίου έως 5%,
• μείωση του ποσοστού της υποχρεωτικής φύτευσης του ακάλυπτου χώρου του οικοπέδου έως 20%,
• προσθήκη μόνωσης εξωτερικά στις όψεις,
• αλλαγή των διαστάσεων των ανοιγμάτων και μετατόπισή τους,
• υπέρβαση περιτοίχισης ύψους έως 1 μέτρο για κατοικίες και 2 μέτρα για βιομηχανίες και ειδικά κτίρια,
• αλλαγή θέσης του προβλεπόμενου με οικοδομική άδεια κτιρίου σε άλλη θέση.

Κατηγορία 4: Αυθαίρετα προ του 2011

Σε αυτή την κατηγορία υπάγονται οι εξής αυθαίρετες κατασκευές σε κτίσμα με οικοδομικές άδειες με τις οποίες:

-δεν παραβιάζονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% τα πολεοδομικά μεγέθη κάλυψης, δόμησης και ύψους που προβλέπονται από τους όρους δόμησης της περιοχής,

-δεν παραβιάζονται σε ποσοστό μεγαλύτερο του 40% τα πολεοδομικά μεγέθη κάλυψης, δόμησης και σε ποσοστό μεγαλύτερο του 20% το πολεοδομικό μέγεθος του ύψους που προβλέπονται από τους όρους δόμησης της περιοχής,

-δεν ξεπερνούν τα 50 τ.μ. σε συνολική δόμηση, όταν βρίσκονται σε ακίνητα που διαθέτουν οικοδομική άδεια,

-αυθαίρετες αλλαγές χρήσης, εφόσον έχουν συντελεστεί σε περιοχές εντός σχεδίου,

-αυθαίρετες κατασκευές ημιϋπαίθριων χώρων σε κτίσματα που βρίσκονται σε περιοχές εκτός σχεδίου.

Τι πρέπει να προσέξουν οι ιδιοκτήτες;

• Η τακτοποίηση θεωρείται ολοκληρωμένη μόνο αν εκδοθεί η Ηλεκτρονική Ταυτότητα Κτιρίου. Χωρίς αυτή, δεν επιτρέπεται μεταβίβαση του ακινήτου.
• Τα πρόστιμα υπολογίζονται με βάση την επιφάνεια, την παλαιότητα, την τιμή ζώνης και το είδος της αυθαιρεσίας.
• Υπάρχει δυνατότητα εξόφλησης σε έως 100 δόσεις, με ελάχιστο ποσό τα 50€ ανά μήνα, αλλά και εκπτώσεις 20% σε περιπτώσεις εφάπαξ καταβολής ή 10% σε περίπτωση προκαταβολής του 30% του προστίμου.

Ποιο παράβολο πρέπει να πληρωθεί για να «κλειδώσει» η υπαγωγή μέχρι 31 Μαρτίου 2026;

Το παράβολο υπολογίζεται ανάλογα με τα τετραγωνικά των αυθαιρέτων τα οποία στη συνέχεια συμψηφίζονται με το ποσό του προστίμου που θα προκύψει μετά την υπαγωγή προς τακτοποίηση:

1) Για αυθαίρετα κτίσματα ή αλλαγή χρήσης έως 100 τ.μ.: 250€

2) Για αυθαίρετα κτίσματα ή αλλαγή χρήσης από 101–500 τ.μ.: 500€

3) Για αυθαίρετα κτίσματα ή αλλαγή χρήσης από 501–2.000 τ.μ.: 1.000€

4) Για αυθαίρετα κτίσματα ή αλλαγή χρήσης από 2.001–5.000 τ.μ.: 4.000€

5) Για αυθαίρετα κτίσματα ή αλλαγή χρήσης Πάνω από 5.001 τ.μ.: 10.000€

Ποιοι ιδιοκτήτες δικαιούνται έκπτωση στα πρόστιμα;

Υπάρχουν ευνοϊκές ρυθμίσεις για τις εξής περιπτώσεις:

• Εξόφληση προστίμων σε 100 δόσεις.
• Μείωση 20% σε όσους θα πληρώσουν εφάπαξ το πρόστιμο.
• Μείωση 10% σε όσους θα καταβάλουν το 30% του προστίμου.
• Δόσεις με 50 ευρώ τον μήνα.
• Παράταση επιπλέον δύο ετών στην τακτοποίηση αυθαίρετων σε όσους αδυνατούν οικονομικά να πληρώσουν τα πρόστιμα.
• Επιπλέον μείωση σε όσους έχουν μία και μοναδική κατοικία.
• Μειώσεις από 15% έως και 30% σε πολλές ευπαθείς ομάδες πληθυσμού, όπως ΑμεΑ, πολύτεκνοι, τρίτεκνοι, άνεργοι, δικαιούχοι εισοδήματος κοινωνικής αλληλεγγύης, παλιννοστούντες.
• Εκπτωση 30% σε όσους έχουν αυθαίρετο σε οικισμό που έχει χαρακτηριστεί «στάσιμος».
• Εκπτώσεις έως 60% σε περιοχές σεισμικής επικινδυνότητας.
• Μείωση 30% έως 50% για κτίσματα που ολοκλήρωσαν την ενεργειακή αναβάθμιση.

ΥΠΠΟ: πήρε πίσω την εγκύκλιο για υποχρεωτική προέγκριση οικοδομικής άδειας

 ΠΗΓΗ : ECOPRESS.GR

Του Αργύρη Δεμερτζή/

Πριν συμπληρωθούν εικοσιτέσσερις ώρες από την αποκάλυψη του ecopress, το υπουργείο Πολιτισμού πήρε πίσω την εγκύκλιο που καταργούσε την πολεοδομική νομοθεσία για τις οικοδομικές άδειες.  Και με νέο «εξαιρετικά επείγον» έγγραφο του, το ΥΠΠΟ δίνει οδηγίες σε όλες τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες της χώρας, να αγνοήσουν την άκυρη πλέον εγκύκλιο και ουσιαστικά να εναρμονιστούν με το σύστημα απλοποίησης έκδοσης οικοδομικών αδειών, που λειτουργεί μέσω του  «e- άδειες» του ΤΕΕ με όλες τις αναγκαίες εγκρίσεις και ευθύνη του μηχανικού.

♦ Ασφαλώς, μετά την αποκάλυψη του ecopress, ως αποτέλεσμα αντίδρασης και συνεννοήσεων αρμοδίων θεσμικών παραγόντων εντός και εκτός κυβέρνησης, και κεντρικής κυβερνητικής εντολής από το Μέγαρο Μαξίμου, η άμεση ανάκληση της εγκυκλίου του υπουργείου Πολιτισμού:

→Ακυρώνει τη μονομερή ενέργεια στην οποία προχώρησε ο Γενικός  Γραμματέας του ΥΠΠΟ, εκθέτοντας την κορυφή της πολιτικής ηγεσίας του υπουργείου του, να «νομοθετήσει» με μια απλή εγκύκλιο, δίνοντας αρνητικά μηνύματα απουσίας ελέγχου και συντονισμού από το λεγόμενο «επιτελικό κράτος» της κεντρικής κυβέρνησης.

→Επιβεβαιώνει την κεντρική επιλογή της κυβέρνησης και του υπουργείου Περιβάλλοντος στην εφαρμογή της πολεοδομικής νομοθεσίας,  με βάση αναφοράς το σύστημα «e- άδειες» του ΤΕΕ και τα νέα ψηφιακά έργα, όπως του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, της ψηφιοποίησης των αρχείων των οικοδομικών άδειών κ.α.,  ενόψει της  προωθούμενης μεταρρύθμιση των Πολεοδομιών.

→ Αποκαθιστά την αμφισβήτηση που επέφερε η εγκύκλιος του ΥΠΠΟ προς τους μελετητές μηχανικούς, στους οποίους αναγνωρίζοντας η πολιτεία την επιστημονική επάρκεια και ευθύνη τους έχει αναθέσει σημαντικό ρόλο στην διαδικασία έκδοσης της οικοδομικής αδείας, με όλες τις εγγυήσεις, τόσο πολεοδομικής νομιμότητας, όσο και των εγκρίσεων που απαιτούνται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία  και των κατά περίπτωση άλλων υπηρεσιών και φορέων για κάθε οικοδομική εργασία, Και

→Σβήνει τη φωτιά που άναψε σε χιλιάδες μηχανικούς, ιδιοκτήτες και επενδυτές, τους οποίους η εγκύκλιος του ΥΠΠΟ έστελνε στις ουρές των Πολεοδομιών και σε νέες καθυστερήσεις άνω του ενός έτους για  μικρά και μεγάλα έργα και επενδύσεις και κάθε είδους εργασίες ανέγερσης και προσθήκης κατασκευών σε ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, οι οριοθετήσεις των οποίων καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις στο σύνολο της χώρας.

Βεβαίως η περιπέτεια της ανάκλησης της εγκυκλίου του ΥΠΠΟ δεν λύνει τα προβλήματα και τις μεγάλες καθυστερήσεις που σημειώνονται  σε ελέγχους και εγκρίσεις από τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες για οικοδομικές άδειες σε όλη τη χώρα.

◊ Δίνει όμως την αφορμή, και επιβάλλει τα δύο συναρμόδια υπουργεία Περιβάλλοντος και Πολιτισμού, να συνεργαστούν και να αναλάβουν κοινή δράση και νομοθετικές πρωτοβουλίες, ώστε να ξεκαθαριστούν και να απαλειφθούν συγκρούσεις και διαφορετικές ερμηνείες μεταξύ του αρχαιολογικού νόμου και της πολεοδομικής νομοθεσίας,

◊ Ιδίως όσον αφορά σε  διατάξεις του αρχαιολογικού νόμου 4858/2021, που αφήνει «γκρίζες ζώνες» για πολεοδομικούς ελέγχους, όπως αρτιότητας οικοδομήσιμοτητας, εφαρμογής διατάξεων του  ΝΟΚ κ.α. από τις αναρμόδιες για αυτά τα θέματα Αρχαιολογικές Υπηρεσίες.. Και

◊ Οι Αρχαιολογικές Υπηρεσίες να ενισχυθούν με μηχανικούς των αναγκαίων ειδικοτήτων, ώστε οι υποθέσεις των εγκρίσεων οικοδομικών αδειών να γίνονται εντός των νόμιμων προθεσμιών, που σήμερα δεν τηρούνται.  

 Επανέρχεται η νομιμότητα και δεν είναι υποχρεωτική η προέγκριση από τις Πολεοδομίες 

Το νέο επίσημο έγγραφο του ΥΠΠΟ  με ημερομηνία 10 Νοεμβρίου 2025  υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας του υπουργείου Πολιτισμού Γιώργος Διδασκάλου, ο ίδιος που εξέδωσε στις 21 Οκτωβρίου 2025 την προηγούμενη εγκύκλιο, η οποία άναψε φωτιές σε χιλιάδες μηχανικούς, ιδιοκτήτες και επενδυτές και τώρα ανακαλείται.

Η νέα εγκύκλιος δίνει νέα εντολή στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες να μην ζητούν από τους μηχανικούς υποχρεωτική προέγκριση της οικοδομικής άδειας από την Υπηρεσία Δόμησης. Δηλαδή να επανέλθουν στην κανονικότητα της πολεοδομικής νομοθεσίας, η οποία προβλέπει ότι η προέγκριση της πολεοδομίας είναι  προαιρετική.  

Συγκεκριμένα  με τα άρθρα 28 έως 51 του Ν. 4495/17 και άρθρα 155, 156 και 157 του πολεοδομικού νόμου. 4951/22) δόθηκε η δυνατότητα για αυτόματη έκδοση της οικοδομικής αδείας μετά την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου από ιδιώτη μηχανικό, υπό την προϋπόθεση εξασφάλισης προηγουμένως από τις Πολεοδομικές Υπηρεσίες σχετικής έγγραφης βεβαίωσης για τους όρους δόμησης, που ισχύουν στη θέση του ακινήτου, των κατά περίπτωση απαιτούμενων εγκρίσεων από άλλους φορείς και Υπηρεσίες (Αρχαιολογική Υπηρεσία, ΔΕΔΔΗΕ, Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής κ.λ.π.) και ελέγχου του τοπογραφικού διαγράμματος.

Τι λέει η νέα εγκύκλιος του ΓΓ Πολιτισμού που ανακαλεί την προηγούμενη του ιδίου

 Η νέα εγκύκλιος, με την ένδειξη «εξαιρετικά επείγον»,  που εκδόθηκε από το Γραφείο του  Γενικού Γραμματέα Πολιτισμού (10/11/2025 Λ. Π.: 518815) και υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου, με θέμα: «Ανάκληση οδηγίας σχετικά με την τήρηση ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας για αιτήματα προς εξέταση από τα όργανα και τις υπηρεσίες του ΥΓΙΠΟ»  απευθύνεται προς:

1. Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς (για την ενημέρωση όλων των Υπηρεσιών)

2. Γενική Διεύθυνση Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων (για την ενημέρωση όλων των Υπηρεσιών)

3. Κοινοποιείται στο Γραφείο της Υπουργού Πολιτισμού κας Λίνας Μενδώνη

Και συγκεκριμένα αναφέρει τα ακόλουθα:

«ΣΧΕΤ. 1) Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 482753/21-10-2025 έγγραφο του Γενικού Γραμματέα Πολιτισμού με τίτλο «Σχετικά με την τήρηση ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας για αιτήματα προς εξέταση από τα όργανα και τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ»

Με το παρόν σας ενημερώνουμε ότι το ανωτέρω σχετικό έγγραφο υπ’ αρ. πρωτ. 482753/21-10-2025 ανακαλείται.

Παρακαλείστε για την άμεση ενημέρωση όλων των υφιστάμενων Υπηρεσιών αρμοδιότητάς σας.

Ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού

Γεώργιος Διδασκάλου»

Νομιμοποιημένες οικοδομές πριν το 1975 δεν μπορούν να εμφανίζονται ως «δάση» – Απόφαση–οδηγός για τους δασικούς χάρτες

 Εκτάσεις που είχαν χάσει τον δασικό τους χαρακτήρα νόμιμα και με βάσηδιοικητικές πράξεις πριν από τις 11 Ιουνίου 1975, δεν μπορεί να εμφανίζονται εκ νέου ως “δάση” στους δασικούς χάρτες, έκρινε με απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας (ΣτΕ 1935/2025). Η κρίση αυτή αφορά ιδίως περιπτώσεις όπου έχουν εκδοθεί οικοδομικές άδειες πριν από την έναρξη ισχύος του Συντάγματος του 1975, οι οποίες δεν έχουν ανακληθεί ή ακυρωθεί.

Το δικαστήριο ασχολήθηκε με περίπτωση ιδιοκτήτριας, η οποία είδε έκταση 143 τ.μ. του ακινήτου της να περιλαμβάνεται στον κυρωμένο δασικό χάρτη, παρά το γεγονός ότι σε αυτήν είχαν ανεγερθεί, με παλαιές άδειες, ισόγειες κατασκευές (πατητήρι και αποθήκη) για λειτουργία οινοποιείου. Οι σχετικές άδειες είχαν εκδοθεί πριν από το 1975 και δεν είχαν ακυρωθεί ή ανακληθεί. Παρότι δεν είχαν προβληθεί αντιρρήσεις στη φάση ανάρτησης του δασικού χάρτη, το δικαστήριο έκανε εν μέρει δεκτή την αίτηση ακύρωσης και διέταξε τη Διοίκηση να εξετάσει εκ νέου την υπόθεση, με βάση τις άδειες που προσκομίστηκαν.

Η απόφαση αναγνωρίζει πως όταν προκύπτει, από στοιχεία του φακέλου ή έγκυρες διοικητικές πράξεις, ότι μια έκταση είχε χάσει ήδη τον δασικό χαρακτήρα της πριν από την 11η Ιουνίου 1975, τότε η Διοίκηση οφείλει να το λάβει υπόψη και να αναμορφώσει τον χάρτη, ακόμα και μετά την κύρωσή του, εφόσον πρόκειται για συγκεκριμένες εξαιρέσεις όπως οικοδομικές άδειες.

Αντίθετα, ισχυρισμοί τεχνικής φύσεως που σχετίζονται με τη μορφή της βλάστησης και τον φυσικό χαρακτήρα της έκτασης, δεν εξετάζονται σε αυτό το στάδιο, αν δεν έχουν υποβληθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας αντιρρήσεων κατά την ανάρτηση του χάρτη.

Η απόφαση αποτελεί σημαντικό προηγούμενο για πολίτες που διαθέτουν παλαιές άδειες και βλέπουν σήμερα τις ιδιοκτησίες τους να περιλαμβάνονται, εσφαλμένα, σε κυρωμένους δασικούς χάρτες. Διευκρινίζεται, πάντως, ότι η δυνατότητα αναμόρφωσης των δασικών χαρτών μετά την κύρωση επιτρέπεται μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις, όπως η παρούσα, και δεν επανενεργοποιεί τη διαδικασία αντιρρήσεων.

Νέες παρατάσεις στις νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων

 ΠΗΓΗ : OT.GR

Νέες παρατάσεις στις νομιμοποιήσεις αυθαιρέτων

Παράταση προωθεί το ΥΠΕΝ και στις προθεσμίες υποβολής των απαιτούμενων δικαιολογητικών υπαγωγής για νομιμοποίηση αυθαίρετης κατασκευής ή αυθαίρετης αλλαγής χρήσης στις διατάξεις του νόμου 4495/2017 έως την 31η Δεκεμβρίου 2027 και για 36 επιπλέον μήνες από τη λήξη τους, αντίστοιχα.

Το ίδιο και για την υποβολή δικαιολογητικών στις περιπτώσεις υπαγωγής στους παλαιότερους νόμους νομιμοποίησης αυθαιρέτων όπως στον ν. 4178/2013 (για περιπτώσεις που δεν μεταφέρονται στον πιο πρόσφατο νόμο 4495/2017) αλλά και στον ακόμη παλαιότερο νόμο 4014/2011 για φακέλους που έχουν μεταφερθεί στον μεταγενέστερο νόμο 4178/2013.

Ακόμη, στο Δέλτα του Έβρου οι αυθαίρετες κατασκευές θα μπορούν να νομιμοποιηθούν έως την 31η Δεκεμβρίου 2026. Παράλληλα, αναστέλλεται η είσπραξη και η επιβολή κάθε κύρωσης ως και η ισχύς διοικητικών πράξεων κατεδάφισης που τυχόν έχουν εκδοθεί για τα συγκεκριμένα ακίνητα.

Επιπλέον, προτείνεται απαλλαγή από την έκδοση «άδειας νομιμοποίησης» για αυθαίρετες κατασκευές ή χρήσεις που εγκαθίστανται έως την 31η Οκτωβρίου 2025. «Άδεια νομιμοποίησης» είναι η οικοδομική άδεια ή η έγκριση εργασιών μικρής κλίμακας που εκδίδεται, μετά την εκτέλεση εργασιών ή κατασκευών ή αλλαγών χρήσης χωρίς την έκδοση της απαιτούμενης διοικητικής πράξης, προκειμένου να νομιμοποιηθούν αυτές εφόσον είναι σύμφωνες είτε με τις ισχύουσες διατάξεις κατά τον χρόνο έκδοσης της άδειας, είτε με εκείνες που ίσχυαν, κατά τον χρόνο εκτέλεσής τους.

Παρατάσεις πολεοδομικών και χωροταξικών ρυθμίσεων

Προωθούνται επίσης παρατάσεις για ένα ή και δύο έτη, για διάφορες κατηγορίες οικοδομικών αδειών όπως η ισχύς αδειών για κτίρια των οποίων έχει ολοκληρωθεί ο φέρων οργανισμός τους προκειμένου να τελειώσουν οι όψεις ή και η στέγη. Αφορά άδειες που εκδόθηκαν με τις διατάξεις του νόμου

2831/2000 (άρθρο 26) για τον εκσυγχρονισμό κτιρίων ή την επέκτασή τους με όρους δόμησης που ίσχυαν κατά το χρόνο έγκρισης της παρέκκλισης, αλλά και παλαιότερων αδειών και αναθεωρήσεων οι οποίες είχαν εκδοθεί έως και τον Μάρτιο του 2012 ή έως το 2017 βάσει παλαιότερων διαταγμάτων και νόμων κλπ.

Ακόμη, αναστέλλεται έως την 31η Δεκεμβρίου 2026 η υποχρέωση μετεγκατάστασης ή απομάκρυνσης πρατηρίων καυσίμων, υγραερίου, φυσικού αερίου και των συνοδών χρήσεων αυτών με νόμιμη χρήση.

Παρατάσεις για δόμηση εκτός σχεδίου

Για δόμηση σε εκτός σχεδίου περιοχές, παραμένει ενεργή έως την 30ή Ιουνίου 2026 η προθεσμία περί υποβολής αιτήματος για έκδοση έγγραφης βεβαίωσης της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης αν η αίτηση για έκδοση οικοδομικής άδειας ή προέγκρισης είχε υποβληθεί μέχρι και την 31η Δεκεμβρίου 2024. Όσο για την ισχύ των προεγκρίσεων που έχουν εκδοθεί παρατείνεται έως την 30ή Ιουνίου 2026, σε περίπτωση προγενέστερης λήξης τους.

Η συγκεκριμένη διάταξη αφορά διάφορες κατηγορίες παλαιών ακινήτων (που είχαν κατατμηθεί προ του 1978) με εμβαδό από 750 μέτρα έως και δύο στρέμματα και πρόσωπο από 10 μέτρα έως και 25 μέτρα, ανάλογα την περίπτωση σε διεθνείς, εθνικές, επαρχιακές, δημοτικές ή κοινοτικές οδούς ή σε εγκαταλελειμμένα τμήματα αυτών ή σε σιδηροδρομικές γραμμές.

ΥΠΕΝ στην ΚΕΔΕ: για ΝΟΚ, οικισμούς, επαναφορά υπαγωγής αυθαιρέτων κατηγορίας 5

 Επίκειται η νομοθετική ρύθμιση για τη δυνατότητα υπαγωγής αυθαιρέτων της κατηγορίας 5 ανακοίνωσε ο υφυπουργός Περιβάλλοντος Νίκος Ταγαράς στο συνέδριο της ΚΕΔΕ, τονίζοντας ότι το θέμα αφορά  στην αξιοποίηση δημοτικών κτιρίων και είναι πάγιο αίτημα της Αυτοδιοίκησης. Μίλησε για την επαναοριοθέτηση των οικισμών και τον νέο ΝΟΚ, ενώ τόνισε ότι «ο νέος πολεοδομικός σχεδιασμός είναι μείζον εθνικό στοίχημα», υπογραμμίζοντας ότι  «η αυτοδιοίκηση έχει κυρίαρχο ρόλο να αποφασίσει για τον τόπο της – Η ευθύνη και η ώρα είναι τώρα».

-«Μέσα από τα Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια, κάθε Δήμος μπορεί να αποφασίζει για τον χώρο του – για το τι επιτρέπεται, τι απαγορεύεται, πού και πώς μπορεί να αναπτυχθεί. Έτσι ο πολίτης θα γνωρίζει, με ασφάλεια δικαίου, πώς μπορεί να αξιοποιήσει την περιουσία του», τόνισε ο Νίκος Ταγαρας και ανακοίνωσε ότι:

«Σήμερα:

♦ Τρέχουν 831 Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια σε όλη τη χώρα

♦ Σε 981 Δημοτικές Ενότητες προχωρά η καταγραφή των δρόμων (196 εκατ. ευρώ)

♦ Ολοκληρώνεται η κωδικοποίηση της πολεοδομικής νομοθεσίας μετά από 26 χρόνια

♦ Προχωρά η ψηφιοποίηση των αρχείων πολεοδομίας και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης

♦ Εξελίσσονται αναπλάσεις 500 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης

Και φέρνουμε ρύθμιση ρύθμιση για τη νομιμοποίηση δημοτικών κτιρίων (σχολεία, δημαρχεία κ.λπ.) Κατηγορίας 5, ώστε να μπορούν αυτοί να ενταχθούν σε χρηματοδοτικά προγράμματα, ένα από τα πάγια αιτήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης»

Κάλεσμα συστράτευσης για τον χωρικό σχεδιασμό απηύθυνε ο Ν. Ταγαράς

«Αν δεν ολοκληρώσουμε τώρα τον χωρικό σχεδιασμό, θα χάσουμε άλλο ένα στοίχημα εκατό χρόνων. Θέλουμε μια Ελλάδα με κανόνες, δικαιοσύνη, διαφάνεια και ανάπτυξη», δήλωσε εμφατικά ο υφυπουργός Περιβάλλοντος & Ενέργειας Νίκος Ταγαράς από το βήμα του ετήσιου τακτικού συνεδρίου της ΚΕΔΕ στην Αλεξανδρούπολη. Απευθύνοντας κάλεσμα συνεργασίας προς τους εκπροσώπους των δήμων, μηχανικούς και πολίτες, τόνισε ότι «ήρθε η ώρα να αποφασίζουμε εμείς για τον τόπο μας – όχι άλλοι για εμάς».

Παρουσιάζοντας στη διάρκεια της τοποθέτησής του τον οδικό χάρτη μεταρρυθμίσεων που φιλοδοξεί να βάλει τέλος σε δεκαετίες πολεοδομικού χάους, μίλησε για την επαναοριοθέτηση οικισμών και τον χαρακτηρισμό δρόμων, μέχρι και τον νέο οικοδομικό κανονισμό και τα ψηφιακά εργαλεία που φέρνουν τη δόμηση στον 21ο αιώνα.

«Η αυτοδιοίκηση είναι η ψυχή του τόπου. Από εκεί ξεκινούν και εκεί καταλήγουν όλα», τόνισε ο ίδιος και κάλεσε όλους τους φορείς «να ενώσουν δυνάμεις για να χτίσουμε την Ελλάδα της επόμενης μέρας, με κανόνες και ασφάλεια δικαίου».

Επαναοριοθέτηση οικισμών: «Τέλος στις γκρίζες ζώνες»

Ο κ. Ταγαράς, ανακοίνωσε ότι ολοκληρώνεται το Προεδρικό Διάταγμα για την επαναοριοθέτηση οικισμών κάτω των 2.000 κατοίκων, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στους μικρούς οικισμούς έως 700 κατοίκους, που αποτελούν το 95% των κοινοτήτων της χώρας.

«Βάζουμε τέλος στις “γκρίζες ζώνες” του παρελθόντος και στα ξεχειλώματα των ορίων. Θέλουμε πολίτες που επενδύουν με σιγουριά και ασφάλεια δικαίου», δήλωσε.

Η διαδικασία θα βασίζεται σε τεκμηριωμένα δεδομένα και θα είναι πλήρως συμβατή με τις αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας, ώστε να μη δημιουργούνται ακυρώσεις αδειών ή επενδύσεων.

Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια: Ο νέος χάρτης ανάπτυξης

Σε 831 δημοτικές ενότητες «τρέχουν» ήδη Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ/ΕΠΣ), που αποτελούν το μεγαλύτερο πρόγραμμα πολεοδομικού σχεδιασμού στη χώρα εδώ και έναν αιώνα, όπως είπε ο ίδιος και εξήγησε ότι τα σχέδια αυτά θα καθορίσουν: τις χρήσεις γης, τους όρους και τους περιορισμούς δόμησης, τα όρια ρεμάτων και περιοχών προστασίας και κριτήρια προσαρμογής στην κλιματική κρίση.

«Κάθε δήμος θα ορίσει τι επιτρέπεται και τι όχι στην περιοχή του. Δεν είναι ίδιες οι ανάγκες ενός τουριστικού νησιού με ενός ορεινού χωριού. Αυτή τη φορά, η αυτοδιοίκηση έχει τον πρώτο λόγο», υπογράμμισε ο κ. Ταγαράς.

«Τέλος στην πολεοδομική ομηρία» – Καταγραφή όλων των δρόμων

Ο υφυπουργός ανακοίνωσε ότι σε 981 δημοτικές ενότητες υλοποιείται ήδη η καταγραφή των δρόμων με προϋπολογισμό 196 εκατ. ευρώ, ώστε να ξεκαθαρίσει επιτέλους ποιοι είναι κοινόχρηστοι και ποιοι όχι.

«Δεν γίνεται κάθε φορά να ζητάμε προεδρικό διάταγμα για έναν αγροτικό δρόμο. Εκατό χρόνια μετά το 1923, δίνουμε τέλος σε αυτή την εκκρεμότητα», δήλωσε. Με ένα νέο ενιαίο Προεδρικό Διάταγμα, θα οριστούν τα κριτήρια και οι παράμετροι χαρακτηρισμού, δίνοντας σαφές πλαίσιο σε όλη τη χώρα.

Τράπεζα Γης – Διέξοδος για παγωμένα δικαιώματα

Παρουσιάζοντας το σχέδιο για τη λειτουργία της Τράπεζας Γης, μέσω της οποίας οι ιδιοκτήτες θα μπορούν να αξιοποιούν συντελεστές δόμησης που σήμερα είναι δεσμευμένοι, ο υφυπουργός είπε:«Θέλουμε να απελευθερώσουμε δικαιώματα, με πλήρη διαφάνεια και αποζημιώσεις δίκαιες. Η αγορά συντελεστή δόμησης γίνεται ηλεκτρονικά, με κανόνες», ανέφερε.

Νέος Οικοδομικός Κανονισμός: «Δίκαιος και απλός για όλους»

Σύντομα, όπως είπε ο κ. Ταγαράς, παρουσιάζεται απλοποιημένος Νέος Οικοδομικός Κανονισμός, ο οποίος θα εξαλείψει τις αντιφάσεις και τις ασάφειες που προκαλούν καθυστερήσεις και νομικές παγίδες. Μετά την απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας, τα κίνητρα δόμησης θα εφαρμόζονται μόνο στοχευμένα, ανά περιοχή, και όχι οριζόντια. «Δεν γίνεται να εξαρτάται μια άδεια από το ποιος υπάλληλος την εξετάζει. Θέλουμε ίσους κανόνες για όλους», τόνισε.

Η πολεοδομία στην ψηφιακή εποχή-Περιβαλλοντικές μελέτες & ειδικά χωροταξικά πλαίσια

Η ψηφιοποίηση των πολεοδομιών και ο Ενιαίος Ψηφιακός Χάρτης αποτελούν, σύμφωνα με τον κ. Ταγαρά, το μεγαλύτερο βήμα εκσυγχρονισμού της τελευταίας εικοσαετίας.

«Με ένα κλικ στο οικόπεδό σου, θα βλέπεις ακριβώς τι επιτρέπεται, τι όχι και ποιοι περιορισμοί ισχύουν. Τέλος στις καθυστερήσεις, στη γραφειοκρατία και στη διαφθορά», ανέφερε.

Τόνισε ότι σε παράλληλη εξέλιξη βρίσκονται οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τις προστατευόμενες περιοχές, καθώς και τα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια για τουρισμό, βιομηχανία, ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και ιχθυοκαλλιέργειες.

«Όλα τα σχέδια πρέπει να συνδέονται και να αλληλοσυμπληρώνονται – όχι να συγκρούονται. Αυτή είναι η πρώτη φορά που γίνεται ένας ολοκληρωμένος χωρικός σχεδιασμός για όλη τη χώρα», επεσήμανε.

Αναπλάσεις και δημόσιες υποδομές 500 εκατ. ευρώ

Σύμφωνα με τον κ. Ταγαρά, μέσα από το Ταμείο Ανάκαμψης, υλοποιούνται αναπλάσεις ύψους 500 εκατ.ευρώ για υποβαθμισμένες περιοχές και δημόσια κτίρια.

Ο κ. Ταγαράς αναφέρθηκε και στην επικείμενη ρύθμιση για τη νομιμοποίηση δημοτικών κτιρίων (σχολεία, δημαρχεία κ.λπ.) Κατηγορίας 5, ώστε να μπορούν αυτοί να ενταχθούν σε χρηματοδοτικά προγράμματα, ένα από τα πάγια αιτήματα της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.

Κλείνοντας την ομιλία του ο ίδιος έστειλε μήνυμα ενότητας λέγοντας: «Όλοι θέλουμε το ίδιο: έναν τόπο οργανωμένο, ασφαλή και βιώσιμο. Η ευθύνη είναι κοινή και η στιγμή είναι τώρα. Είμαστε από την ίδια πλευρά του στόχου».

Οικοδομικές άδειες: το ΥΠΠΟ με μια εγκύκλιο καταργεί την πολεοδομική νομοθεσία

 Του Αργύρη Δεμερτζή/

Το υπουργείο Πολιτισμού, με μια απλή ενημερωτική εγκύκλιο προς όλες  τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες που εξέδωσε ο γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ, ερήμην του αρμόδιου υπουργείου Περιβάλλοντος ανατρέπει την ισχύουσα εδώ και τρία χρόνια πολεοδομική νομοθεσία για τον τρόπο έκδοσης οικοδομικών αδειών, τινάζει στον αέρα την επιτυχημένη έκδοση τους  μέσω του συστήματος «e- άδειες», που γίνεται με όλες τις αναγκαίες εγκρίσεις και ευθύνη του μηχανικού. Και την ίδια ώρα που η κυβέρνηση προωθεί μεταρρύθμιση, με έργα και εφαρμογές ψηφιοποίηση εκατοντάδων εκατομμυρίων ευρώ, γυρίζει πίσω μηχανικούς, ιδιοκτήτες και επενδυτές στις ουρές των Πολεοδομιών.

♦ Με ερμηνευτικές ακροβασίες, στο όνομα του «συστήματος προληπτικής προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς», το οποίο ωστόσο η πολεοδομική νομοθεσία, που τέθηκε σε εφαρμογή  με διατάξεις του νόμου 4951/22  προτάσσει και διασφαλίζει πλήρως, ορίζοντας διαδικασίες και αναγκαία δικαιολογητικά τόσο πολεοδομικής νομιμότητας, όσο και των εγκρίσεων που απαιτούνται από την Αρχαιολογική Υπηρεσία  και των κατά περίπτωση άλλων υπηρεσιών και φορέων για κάθε οικοδομική εργασία, ο γενικός γραμματέας του ΥΠΠΟ καταργεί τον πολεοδομικό νόμο και δίνει εντολή στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες η νομοθετημένη ως προαιρετική διαδικασία προέγκρισης της οικοδομικής αδείας από την Υπηρεσία Δόμησης να επιβάλλεται ως υποχρεωτική.

♦ Μπλοκάρει ξαφνικά η πορεία της οικοδομικής δραστηριότητας για χιλιάδες οικοδομικές άδειες σε μικρά και μεγάλα έργα και επενδύσεις, ενώ επηρεάζονται ιδιοκτησίες εκατομμυρίων ακινήτων, καθώς η ανατροπή που προκαλεί η εγκύκλιος του γενικού γραμματέα του ΥΠΠΟ αφορά κάθε είδους εργασίες ανέγερσης και προσθήκης κατασκευών σε ακίνητα που βρίσκονται σε περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος, οι οριοθετήσεις των οποίων καλύπτουν μεγάλες εκτάσεις στο σύνολο της χώρας.

♦ Η προέγκριση από την Πολεοδομία, που παρά το νόμο επιβάλλεται από το ΥΠΠΟ ως υποχρεωτική, προκειμένου οι Αρχαιολογικές Υπηρεσίες να εξετάσουν τις προωθούμενες εργασίες  από πλευράς αρχαιολογικής νομοθεσίας σημαίνει  επιπλέον εμπλοκές και καθυστερήσεις άνω του έτους στην τελική έγκριση των εργασιών. Και οι μεγάλες καθυστερήσεις που ήδη  σημειώνονται στις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες να διεκπεραιώσουν τους ελέγχους και  τις εγκρίσεις των υποθέσεων εντέχνως εκτοπίζονται και  μεταφέρονται στις υποστελεχωμένες και με πολλά προβλήματα στην λειτουργία τους Πολεοδομίες.

♦ Σε κάθε δε περίπτωση ακυρώνονται τα πλεονεκτήματα του συστήματος απλοποίησης έκδοσης οικοδομικών αδειών, που εφάρμοσαν ΥΠΕΝ και κυβέρνηση, πανηγυρίζοντας για «ουσιαστική απλοποίηση των διαδικασιών, αποφόρτιση και αποτελεσματικότερη λειτουργία των Υπηρεσιών Δόμησης, αντιμετώπιση της διαφθοράς, ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών και προσέλκυση επενδυτών». Πλεονεκτήματα,  με σημείο αναφοράς το σύστημα «e- άδειες», που έχουν επισημάνει ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης και η πολιτική ηγεσία του ΥΠΕΝ, τα οποία αποτελούν βάση αναφοράς των κυβερνητικών πρωτοβουλιών, για τα νέα ψηφιακά έργα, όπως  του Ενιαίου Ψηφιακού Χάρτη, της ψηφιοποίησης των αρχείων των οικοδομικών άδειών κ.α. στην προωθούμενη μεταρρύθμιση των Πολεοδομιών.

Nομοθετική πρωτοτυπία κατάργησης της νομοθεσίας με μια απλή εγκύκλιο

Συγκεκριμένα το Γραφείο Γενικού Γραμματέα του Υπουργείου Πολιτισμού εξέδωσε το με αριθ. πρωτ. 482753/21-10-2025 έγγραφο οδηγιών, το οποίο υπογράφει ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού Γεώργιος Διδασκάλου, προς τις εποπτευόμενες από αυτό Αρχαιολογικές Υπηρεσίες με θέμα: «Σχετικά με την τήρηση ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας για αιτήματα προς εξέταση από τα όργανα και τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ».

Η εγκύκλιος του ΓΓ του ΥΠΠΟ  επιβάλλει την υποχρεωτική έκδοση, προέγκρισης για κάθε οικοδομική άδεια από τις Πολεοδομικές Υπηρεσίες παρά την ρητή και κατηγορηματική διατύπωση του νόμου (άρθρα 155 και 156 Ν. 4951/22) για τον προαιρετικό χαρακτήρα της διαδικασίας αυτής.

Το  επιχείρημα είναι, ότι η προέγκριση οικοδομικής αδείας αποτελεί «τρόπο διασφάλισης της καταρχήν πολεοδομικής συμβατότητας των υπό εξέταση, από πλευράς αρχαιολογικής νομοθεσίας, εργασιών», αγνοώντας προφανώς ότι οι διατάξεις αυτές του νόμου τυγχάνουν επιτυχημένης εφαρμογής για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των τριών  ετών,  χωρίς να έχουν επισημανθεί από καμία πλευρά μέχρι σήμερα φαινόμενα διασάλευσης της «πολεοδομικής συμβατότητας».

Χωρίς να είναι ορατό, ποιος ακριβώς  λόγος και αιτία οδήγησε τον γενικό γραμματέα του ΥΠΠΟ στην μονομερή νομοθετική πρωτοτυπία κατάργησης της νομοθεσίας με μια απλή εγκύκλιο, οι Αρχαιολογικές Υπηρεσίες, που πράγματι είναι επιβαρυμένες να διεκπεραιώσουν τους ελέγχους και τις  εγκρίσεις στις υποθέσεις των πολιτών με την απλοποιημένη διαδικασία και καθυστερούν, σπεύδουν τώρα με ζήλο να εφαρμόσουν την εγκύκλιο του πολιτικού προϊσταμένου τους στο ΥΠΠΟ, στέλνοντας  πλέον τους ενδιαφερόμενους στις ουρές των Πολεοδομιών.

«H προέγκρισης για έκδοση οικοδομικής αδείας παρότι είναι προαιρετική κρίνεται απαραίτητη, άρα και υποχρεωτική»

Είναι δε τέτοιος ο ζήλος των κατά τόπους Αρχαιολογικών Υπηρεσιών,  που φτάνουν να προεκτείνουν τις ερμηνείες της εγκύκλιου του ΥΠΠΟ, σε νέες ερμηνευτικές ακροβασίες.

Όπως χαρακτηριστικά  προκύπτει από έγγραφό  της Εφορείας Αρχαιοτήτων Φθιώτιδας και Ευρυτανίας, που ενημερώνει τις υπηρεσίες αρμοδιότητας της για  «την απαίτηση έκδοσης προέγκρισης οικοδομικής αδείας». Και αναφέρει ότι:  «η προέγκρισης για έκδοση οικοδομικής αδείας,  ….. παρότι είναι προαιρετική κρίνεται απαραίτητη, άρα και υποχρεωτική».

Yπάλληλοι της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας απαιτούν και δηλώσεις αποκήρυξης των κινήτρων του ΝΟΚ

Είναι κοινή διαπίστωση, ότι η επιτάχυνση του χρόνου έκδοσης μιας οικοδομικής αδείας έχει απεξαρτηθεί πλέον σε μεγάλο βαθμό από τη λειτουργική ικανότητα και παραγωγικότητα της κάθε Υπηρεσίας Δόμησης, λόγω της αποφόρτισης τους και της μεταφοράς μέρους των αρμοδιοτήτων τους στους ιδιώτες μηχανικούς.

Ωστόσο εξαρτάται κατά μείζονα λόγο από την ταχύτητα εξασφάλισης των απαραίτητων εγκρίσεων από άλλους φορείς και Υπηρεσίες, οι οποίες σε πολλές των περιπτώσεων είτε λόγω υποστελέχωσης είτε λόγω χρόνιων αγκυλώσεων κινούνται με βραδύτητα, που υποθηκεύει κάθε μεταρρυθμιστική προσπάθεια και νομοθετική πρωτοβουλία προς την κατεύθυνση της ταχύτερης έκδοσης των οικοδομικών αδειών και εξυπηρέτησης των πολιτών.

Είναι αξιοσημείωτο, όπως σημειώνουν τεχνικοί παράγοντες, ότι η προσπάθεια απλοποίησης των διαδικασιών και ενίσχυσης των ψηφιακών υπηρεσιών, όταν συναντάται με τις δημόσιες υπηρεσίες αντιμετωπίζει συνεχώς νέες εκπλήξεις.

Έτσι παρατηρείται το φαινόμενο υπάλληλοι της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας να απαιτούν από τους μελετητές μηχανικούς προσκόμιση υπεύθυνης δήλωσης με την οποία να βεβαιώνουν, ότι δεν κάνουν χρήση των πολεοδομικών κινήτρων του Ν.Ο.Κ. (αρ. 10, παρ. 8γ και 8δ του αρ. 15, παρ. 1 και 2 του αρ. 25, παρ. 6 του αρ. 11, παρ. 2 του αρ. 19), που έχουν ακυρωθεί με αποφάσεις του ΣτΕ, παρά την ύπαρξη σχετικών διατάξεων (Ν. 5197/25-ΦΕΚ 76/Α- άρθρα 66 έως και 71), δια των οποίων προβλέπεται η αναστολή ή κατάργηση των κινήτρων αυτών για νέες άδειες, καθώς και ο τρόπος και η δυνατότητα ή μη αναθεώρησης παλαιότερων οικοδομικών αδειών, που έχουν εκδοθεί με χρήση των κινήτρων.

Η απλοποίηση της νομοθεσίας που τώρα καταργεί το ΥΠΠΟ, έγινε με αυξημένες εγγυήσεις, έλεγχο και δικαιολογητικά

Η δυνατότητα μέσω του νέου θεσμικού πλαισίου (άρθρα 28 έως 51 του Ν. 4495/17 και άρθρα 155, 156 και 157 του Ν. 4951/22) δόθηκε για αυτόματη έκδοση της οικοδομικής αδείας μετά την ηλεκτρονική υποβολή του φακέλου από ιδιώτη μηχανικό, υπό την προϋπόθεση εξασφάλισης προηγουμένως από τις Πολεοδομικές Υπηρεσίες σχετικής έγγραφης βεβαίωσης για τους όρους δόμησης, που ισχύουν στη θέση του ακινήτου, των κατά περίπτωση απαιτούμενων εγκρίσεων από άλλους φορείς και Υπηρεσίες (Αρχαιολογική Υπηρεσία, ΔΕΔΔΗΕ, Συμβουλίου Αρχιτεκτονικής κ.λ.π.) και ελέγχου του τοπογραφικού διαγράμματος.

-«Είναι γεγονός αδιαμφισβήτητο, ότι η οικοδομική έκρηξη των τελευταίων ετών και δεδομένης της ελλιπούς στελέχωσης και δυσλειτουργίας των Υπηρεσιών Δόμησης θα είχε οδηγήσει σε τελματώδη και αδιέξοδη κατάσταση την διαδικασία χορήγησης νέων οικοδομικών αδειών με οδυνηρές συνέπειες στη προσέλκυση επενδυτικών κεφαλαίων, στην απασχόληση και στην εθνική οικονομία, εάν δεν παρέχονταν αυτή  δυνατότητα μέσω του νέου θεσμικού πλαισίου», τονίζουν τεχνικοί παράγοντες.

Σημειώνεται ότι το νέο θεσμικό πλαίσιο (άρθρα 28 έως 51 του Ν. 4495/17 και άρθρα 155, 156 και 157 του Ν. 4951/22), για τον τρόπο  έκδοσης οικοδομικών αδειών, δείτε εδώ στο ecopress,που προωθήθηκε από το υπουργείο Περιβάλλοντος με πρωτοβουλίες του αρμόδιου υφυπουργού Νίκου Ταγαρά καθορίστηκαν κατά τρόπο σαφή και κατηγορηματικό:

α) Η υποχρεωτική υποβολή με ηλεκτρονικό τρόπο των κατά περίπτωση απαιτούμενων μελετών, δικαιολογητικών, στοιχείων και εγκρίσεων, ο έλεγχος και η έκδοση των πράξεων εκτέλεσης οικοδομικών εργασιών.

β) Οι προδιαγραφές σύνταξης τοπογραφικού διαγράμματος και διαγράμματος κάλυψης και τα δικαιολογητικά που απαιτούνται να υποβάλλονται στο ηλεκτρονικό σύστημα για τη χορήγηση οικοδομικής άδειας, αναθεώρησης, ενημέρωσης και προεγκρίσεων.

γ) Η κατηγοριοποίηση των οικοδομικών αδειών σε τρεις  κατηγορίες ανάλογα με την περιοχή, τη θέση, τη χρήση, το μέγεθος και το περιβαλλοντικό αποτύπωμα του προς ανέγερση κτιρίου.

δ)Η δυνατότητα για πρώτη φορά έκδοσης οικοδομικής αδείας κάθε κατηγορίας αυτόματα (άρθρο 156 Ν. 4951/22 – ΦΕΚ 129/Α/4-7-2022), χωρίς την προέγκριση του άρθρου 36 του Ν. 4495/17, αμέσως μετά την ηλεκτρονική υποβολή από τον μηχανικό του φακέλου με όλα τα απαιτούμενα δικαιολογητικά και τις μελέτες και με την προϋπόθεση υποβολής έγγραφης βεβαίωσης της αρμόδιας Υπηρεσίας Δόμησης, στην οποία αναγράφονται οι όροι δόμησης, που ισχύουν στη θέση του ακινήτου, οι κατά περίπτωση απαραίτητες εγκρίσεις φορέων και υπηρεσιών, ενώ για τις κατηγορίες 1 και 2 επιπρόσθετα υποβάλλεται και ελέγχεται και το τοπογραφικό διάγραμμα.

ε) Η προαιρετική διαδικασία προέγκρισης της οικοδομικής αδείας από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης για όλες τις κατηγορίες οικοδομικών αδειών (άρθρο 155, Ν. 4951/22), η οποία εναπόκειται στη βούληση του μελετητή μηχανικού και τη σύμφωνη γνώμη του κυρίου του έργου να υποβάλλει την αίτηση χορήγησης προέγκρισης, δια της οποίας κατοχυρώνεται η δυνατότητα οικοδόμησης του οικοπέδου ή γηπέδου καθώς και οι όροι δόμησης αυτού, εφόσον η οικοδομική άδεια εκδοθεί μέσα στον χρόνο ισχύος της προέγκρισης.

στ) Ο υποχρεωτικός έλεγχος εφαρμογής της μελέτης από ιδιώτες μηχανικούς ελεγκτές δόμησης, ο δειγματοληπτικός έλεγχος των οικοδομικών αδειών από την αρμόδια Υπηρεσία Δόμησης και οι κυρώσεις που επιβάλλονται ανάλογα με τη βαρύτητα της παράβασης στον επιβλέποντα μηχανικό, σε περιπτώσεις που υπήρξαν πλημμέλειες όσον αφορά την εκπόνηση των μελετών, στην περίπτωση που οι μελέτες δεν εκπονήθηκαν σύμφωνα με τις οικείες πολεοδομικές διατάξεις όσο και στην περίπτωση που οι οικοδομικές εργασίες δεν εκτελέσθηκαν σύμφωνα με τις μελέτες που υποβλήθηκαν.

Υποβιβάζουν τον ρόλο του μηχανικού, που του αναγνώρισε και ανάθεσε η Πολιτεία

Η νέα εγκύκλιος του ΓΓ του ΥΠΠΟ έχει προκαλέσει μεγάλη ανησυχία στον τεχνικό και στον κατασκευαστικό κόσμο. Τεχνικοί παράγοντες σημειώνουν χαρακτηριστικά ότι:

-«Σε κάθε περίπτωση η πρωτοβουλία αυτή του ΓΓ του ΥΠΠΟ, ενός «καθ’ ύλην αναρμοδίου» ανατρέπει μια ρηξικέλευθη μεταρρυθμιστική προσπάθεια,  προς την κατεύθυνση της αποφόρτισης και εξυγίανσης των Υπηρεσιών Δόμησης, της ταχύτερης εξυπηρέτησης των πολιτών και μείωσης της γραφειοκρατίας, της αύξησης της οικοδομικής δραστηριότητας και προσέλκυσης νέων επενδυτικών κεφαλαίων». Και παράλληλα  ότι:

-«Υποτιμά την επιστημονική επάρκεια και την ευθύνη των μελετητών μηχανικών και εν τέλει απαξιώνει και υποβιβάζει τον ρόλο του μηχανικού που του αναγνώρισε και ανάθεσε η Πολιτεία στην διαδικασία έκδοσης της οικοδομικής αδείας».

Ολόκληρη η εγκύκλιος του γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού

Ολόκληρη η εγκύκλιος του γενικού γραμματέα του υπουργείου Πολιτισμού, προς τις Αρχαιολογικές Υπηρεσίες της χώρας,  με θέμα: «Σχετικά με την τήρηση ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας για αιτήματα προς εξέταση από τα όργανα και τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ» έχει ως εξής:

ΣΧΕΤ. 1) Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 365582/07-08-2025 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αναστήλωσης Μουσείων και Τεχνικών Έργων με θέμα «Ενημερωτικό σχετικά με τήρηση ισχύουσας πολεοδομικής νομοθεσίας για αιτήματα προς εξέταση από τα όργανα και τις υπηρεσίες του ΥΠΠΟ» και τα σε αυτό σχετικά αναφερόμενα υπ’ αριθμ. πρωτ. 53971/09-02- 2022, 79859/24-02-2022 και 256548/01-06-2022 και λοιπές σε αυτά αναφερόμενες αποφάσεις ΣτΕ

2) Το υπ’ αρ. πρ. 47459/10-03-2022 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με θέμα «Διευκρινίσεις για την προέγκριση οικοδομικών αδειών Κατηγορίας 1, μετά τη θέση σε ισχύ του ν.4759/2020»

3) Το υπ’ αριθμ. πρωτ. 436882/25-09-2025 έγγραφο της Διεύθυνσης Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Αρχαιοτήτων προς την Προϊσταμένη της Γενικής Διεύθυνσης Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς με θέμα «Απόψεις της ΔΒΜΑ σχετικά με ερώτημα της ΕΦΑ Κυκλάδων για ζητήματα απτόμενα οικοδομικών αιτημάτων»

Σε συνέχεια των ανωτέρω σχετικών και προς διευκρίνιση των θεμάτων που έχουν προκύψει ως προς θέματα πολεοδομικών αδειοδοτήσεων, εφιστούμε την προσοχή σας στα κάτωθι:

1. Κατά τον νόμο 4495/2017 και ειδικότερα κατά το άρθρο 35 ως Προέγκριση οικοδομικής άδειας νοείται η διοικητική πράξη που χορηγείται για την πιστοποίηση του δικαιώματος έκδοσης οικοδομικής άδειας και την εφαρμογή, κατά τον χρόνο ισχύος της, των πολεοδομικών διατάξεων και πολεοδομικών μεγεθών της (δόμηση, κάλυψη, ύψος), που ισχύουν κατά τον χρόνο έκδοσης της προέγκρισης, εφόσον η οικοδομική άδεια εκδοθεί εντός του χρόνου ισχύος της προέγκρισης και με την επιφύλαξη της εξασφάλισης και υποβολής των απαιτούμενων εγκρίσεων που προβλέπονται στην περίπτωση β’ της παραγράφου 1 του άρθρου 40 του ν. 4495/2017, κατά τη διαδικασία έκδοσης της οικοδομικής αδείας, δηλ. «εγκρίσεις άλλων υπηρεσιών και διοικητικών οργάνων, όπου απαιτούνται». (βλ. ΣτΕ ΟΛΟΜ 2102/2019 σκ. 11).

Κατά τούτο, σύμφωνα με την αρχή νομιμότητας και την ασφάλεια δικαίου που πρέπει να διέπει τη δράση της Διοίκησης, η Προέγκριση οικοδομικής άδειας, εφόσον αυτή συντελείται, παράγει ιδιότυπο τεκμήριο νομιμότητας, ως προς το περιεχόμενό της, μέχρι την οριστική έγκριση της σχετικής οικοδομικής άδειας και για τον λόγο αυτό αναρτάται και λαμβάνει δημοσιότητα (βλ. παρ. 8 αρ. 35 ν 4495/2017, όπως ισχύει).

2. Όπως επιβάλλει το σύστημα προληπτικής προστασίας της πολιτιστικής μας κληρονομιάς, και ειδικότερα τα άρθρα 10, 12, 14 και 73 του ν. 4858/2021, η απαιτούμενη κατά περίπτωση έγκριση ή άδεια του ΥΠΠΟ προηγείται και αποτελεί προαπαιτούμενο κάθε άλλης άδειας προβλεπόμενης από την κείμενη νομοθεσία. Κατά τούτο ο Υπουργός Πολιτισμού, σε περίπτωση που η εκτέλεση του έργου και συγκεκριμένα η ανέγερση οικοδομής έχει δυσμενείς συνέπειες στο προστατευόμενο μνημείο, δύναται είτε να απαγορεύσει το έργο ή τη δραστηριότητα, είτε, εφ’ όσον οι δυσμενείς επιπτώσεις μπορούν να εξουδετερωθούν με την επιβολή συγκεκριμένων όρων, να επιβάλει, πάντοτε με γνώμονα την αποτελεσματικότερη προστασία του μνημείου, τους κατάλληλους όρους και περιορισμούς στη δόμηση, οι οποίοι κατά την αιτιολογημένη κρίση του θα εξουδετερώσουν τις επιβλαβείς για το μνημείο συνέπειες (βλ. ΣΕ 919, 618/2018, 4160-61/2015, 168/2012, 2331/2009, 2834/2007 κ.ά.), περιλαμβανομένου και του περιορισμού του ανώτατου ύψους και του αριθμού των ορόφων που προβλέπονται είτε από τις γενικές διατάξεις (ΣτΕ 2331/2009) είτε από τυχόν ειδικές διατάξεις που έχουν θεσπισθεί για την προστασία αρχαιολογικού χώρου (ΣτΕ 2630/2010 σκ. 9, πρβλ. 872/2004, 2526/2003 Ολομ.). Σημειώνεται ότι κατά το σκεπτικό δε των υπ’ αριθμ. 2102 και 2103/2019 Ολομ. ΣτΕ αποφάσεων το επιτρεπτό των οικοδομικών εργασιών και όρων δόμησης ελέγχονται αποκλειστικά υπό το πρίσμα εξουδετέρωσης των τυχόν επιβλαβών αρχαιολογικών συνεπειών.

Από το συνδυασμό των ανωτέρω συνάγεται ότι τα αρμόδια όργανα του ΥΠΠΟ, κατά την άσκηση του προληπτικού τους ελέγχου, δεσμεύονται καταρχήν, μέχρι την έκδοση της αντίστοιχης οικοδομικής άδειας, από το περιεχόμενο της τυχόν νόμιμα υφισταμένης σχετικής προέγκρισης, άλλως από αντίστοιχη έγγραφη βεβαίωση, όπως τούτο προκύπτει από την παράγραφο 1 του άρθρου 35 ν. 4495/2017, όπως τροποποιήθηκε – συμπληρώθηκε με το άρθρο 155 ν. 4951/2022 (ΦΕΚ Α’ 129/4.7.2022), ώστε, στην περίπτωση αυτή, η επίκληση αμιγώς πολεοδομικών λόγων, ιδίως σε σχέση με την οικοδομησιμότητα γηπέδου εκτός σχεδίου, δεν περιλαμβάνεται στην αρμοδιότητα του ΥΠΠΟ, εκτός αν η σχετική μελέτη δεν συνοδεύεται από προέγκριση ή άλλο ανάλογης αποδεικτικής αξίας έγγραφο και υποβάλλεται αυτοτελώς και για πρώτη φορά στις οικείες υπηρεσίες.

Στην περίπτωση αυτή, θα πρέπει να ζητείται από την αρμόδια πολεοδομική υπηρεσία προέγκριση οικοδομικής άδειας ή έγγραφη βεβαίωση ιδίως σε σχέση με την οικοδομησιμότητα γηπέδου εκτός σχεδίου, για την διασφάλιση της καταρχήν πολεοδομικής συμβατότητας των υπό εξέταση οικοδομικών εργασιών.

Τούτο συνάγεται ερμηνευτικά και από τη ρητή αναφορά της περίπτωση β’ της παραγράφου 1 του άρθρου 40 του ν. 4495/2017, ώστε αν πράγματι απαιτείτο, σε κάθε περίπτωση και παρά την ύπαρξη προέγκρισης, ο εν λόγω πολεοδομικός έλεγχος, η περιγραφόμενη έγκριση θα προβλεπόταν ρητά και στο προγενέστερο στάδιο. Αντίθετη ερμηνευτική προσέγγιση έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την οργανωτική δομή του Κράτους και την κατά το Σύνταγμα κατανομή αρμοδιοτήτων, ιδίως όταν έχουν ήδη αποφανθεί τα κατά νόμο καθ’ ύλην αρμόδια όργανα, με ατομικές εκτελεστές διοικητικές πράξεις, ώστε τούτο θα συνιστούσε υπέρβαση ορίων διακριτικής ευχέρειας και αρμοδιοτήτων.

Σημειώνεται ότι τόσο από το υπ’ αριθμ. πρωτ. 47459/10-3-2022 έγγραφο της ΓΔΑΠΚ, όσο και από το υπ’ αριθμ. πρωτ. 436882/25-9-2025 έγγραφο της ΔΒΜΑ, η προέγκριση οικοδομικής άδειας, παρά τον προαιρετικό της χαρακτήρα, κρίνεται απαραίτητη ως  «τρόπος διασφάλισης της καταρχήν πολεοδομικής συμβατότητας των υπό εξέταση, από πλευράς αρχαιολογικής νομοθεσίας, εργασιών».

Τέλος, σε σχέση με την ΣτΕ 1321/2023, γίνεται μνεία ότι στην προκείμενη περίπτωση, αφενός δεν είχε προηγηθεί νόμιμη προέγκριση και σχετική άδεια της αρχαιολογικής υπηρεσίας και αφετέρου είχαν διατυπωθεί αντιρρήσεις από τα αρμόδια πολεοδομικά όργανα.

Παρακαλείστε να μεριμνήσετε για την ενημέρωση του συνόλου των υπαλλήλων στις υπηρεσίες αρμοδιότητάς σας, συμπεριλαμβανομένων και των (1), (2) και (3) σχετικών εγγράφων του παρόντος.

Ο Γενικός Γραμματέας Πολιτισμού

Γεώργιος Διδασκάλου»